Τα θαύματα που συνδέθηκαν με τον Άγιο Νεκτάριο τόσο κατά τη διάρκεια της ζωής του όσο και μετά την κοίμησή του
Στις 9 Νοεμβρίου η Αίγινα τιμά τη μνήμη του Αγίου Νεκταρίου, ο οποίος αποτελεί τον προστάτη του νησιού. Η συγκεκριμένη ημέρα είναι αφιερωμένη στην επέτειο της κοίμησής του, ενώ την ονομαστική τους εορτή έχουν όσοι φέρουν τα ονόματα Νεκτάριος και Νεκταρία.
Ο Άγιος Νεκτάριος, πριν αφιερωθεί ολοκληρωτικά στην Εκκλησία, ονομαζόταν Αναστάσιος Κεφαλάς. Γεννήθηκε την 1η Οκτωβρίου 1846 στη Σηλυβρία της Θράκης, από τον Δήμο και τη Μαρία Κεφαλά, μια οικογένεια με βαθιά πίστη και θρησκευτικές αξίες. Την πρώτη του μόρφωση την απέκτησε στον τόπο καταγωγής του, ενώ σε ηλικία μόλις 14 ετών αναχώρησε για την Κωνσταντινούπολη. Εκεί εργάστηκε στο εμπορικό κατάστημα συγγενικού του προσώπου, αξιοποιώντας παράλληλα τον ελεύθερο χρόνο του για τη μελέτη των Πατερικών συγγραμμάτων και την τακτική συμμετοχή του στη λατρευτική ζωή της Εκκλησίας.
Αργότερα ανέλαβε καθήκοντα παιδονόμου στο σχολείο του Μετοχίου του Παναγίου Τάφου, όπου ασχολήθηκε και με τη διδασκαλία μαθητών των μικρότερων τάξεων.
Το 1866, σε ηλικία 20 ετών, διορίστηκε δάσκαλος στο χωριό Λίθιο της Χίου, όπου παρέμεινε για επτά χρόνια. Κατά την παραμονή του στο νησί ανέπτυξε στενούς πνευματικούς δεσμούς με την Ιερά Μονή των Αγίων Πατέρων, την οποία επισκεπτόταν συχνά. Εκεί συνομιλούσε επί ώρες με τον ηγούμενο Παχώμιο για ζητήματα πίστης και πνευματικής ζωής. Η επιθυμία του να ακολουθήσει τον μοναχικό δρόμο γινόταν ολοένα και πιο έντονη. Έτσι, στις 7 Νοεμβρίου 1876, στη Νέα Μονή της Χίου, έγινε μοναχός και έλαβε το όνομα Λάζαρος. Λίγους μήνες αργότερα, στις 15 Ιανουαρίου 1877, κατά τη χειροτονία του σε διάκονο από τον Μητροπολίτη Χίου Γρηγόριο, έλαβε το όνομα Νεκτάριος.
Σημαντική υπήρξε η συμβολή του ευσεβούς και εύπορου Χιώτη Ιωάννη Χωρέμη, ο οποίος ανέλαβε να τον στηρίξει οικονομικά, προκειμένου να συνεχίσει τις σπουδές του στην Αθήνα. Ο Νεκτάριος φοίτησε στο Γυμνάσιο, όμως, λίγο πριν ολοκληρώσει τις σπουδές του, ο ευεργέτης του έφυγε από τη ζωή, με αποτέλεσμα να μην μπορέσει να πραγματοποιήσει την επιθυμία του για θεολογική εκπαίδευση. Η τύχη του άλλαξε όταν γνωστοί του τον έφεραν σε επαφή με τον Πατριάρχη Αλεξανδρείας Σωφρόνιο (1870-1899). Εκείνος, αναγνωρίζοντας την προσωπικότητα και το ήθος του, ανέλαβε τα έξοδα για τη φοίτησή του στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, από την οποία αποφοίτησε το 1885.
Έναν χρόνο αργότερα επέστρεψε στην Αλεξάνδρεια και στις 23 Μαρτίου 1886 χειροτονήθηκε πρεσβύτερος από τον Πατριάρχη Σωφρόνιο. Στη συνέχεια ανέλαβε τη θέση του γραμματέα, καθώς και τα καθήκοντα του ιεροκήρυκα του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας. Στις 15 Ιανουαρίου 1889 χειροτονήθηκε Μητροπολίτης Πενταπόλεως, στον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου στο Κάιρο, παρουσία του Πατριάρχη.
Η γρήγορη εκκλησιαστική του εξέλιξη και η έντονη δραστηριότητά του προκάλεσαν αντιδράσεις στους κόλπους του Πατριαρχείου. Ορισμένοι κληρικοί, παρακινούμενοι από φθόνο και προσωπικές επιδιώξεις, τον κατηγόρησαν ενώπιον του Σωφρονίου ότι επιδίωκε να καταλάβει τον πατριαρχικό θρόνο. Οι συκοφαντίες αυτές επηρέασαν τον Πατριάρχη, ο οποίος τελικά αποφάσισε την απομάκρυνσή του από το Πατριαρχείο.
Το 1889 ο Νεκτάριος εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, έχοντας αρχικά την πρόθεση να αποσυρθεί στο Άγιο Όρος και να ακολουθήσει τον μοναχικό βίο. Ωστόσο, εκκλησιαστικοί κύκλοι τον συμβούλευσαν να παραμείνει στην Ελλάδα, καθώς θεωρούσαν ότι η παρουσία και η προσφορά του θα μπορούσαν να αποδειχθούν ιδιαίτερα ωφέλιμες. Παρά τις προσπάθειές του, για περίπου έναν χρόνο δεν κατάφερε να εξασφαλίσει εργασία και βίωσε δύσκολες συνθήκες, φτάνοντας σε κατάσταση μεγάλης οικονομικής ένδειας.
Το 1891 διορίστηκε ιεροκήρυκας στην Εύβοια, θέση που διατήρησε έως το 1893. Ακολούθησε η τοποθέτησή του στη Φθιώτιδα και τη Φωκίδα, όπου υπηρέτησε από το 1893 έως το 1894. Την ίδια χρονιά ανέλαβε τη διεύθυνση της Ριζαρείου Εκκλησιαστικής Σχολής στην Αθήνα, την οποία υπηρέτησε με αφοσίωση μέχρι το 1908. Αξίζει να σημειωθεί ότι, μετά τον θάνατο του Πατριάρχη Σωφρονίου το 1899, του προτάθηκε να αναλάβει τον πατριαρχικό θρόνο της Αλεξάνδρειας, πρόταση την οποία επέλεξε να μην αποδεχθεί.
Ένα ιδιαίτερα σημαντικό κεφάλαιο της ζωής του ξεκίνησε το 1904, όταν ίδρυσε στην Αίγινα τη γυναικεία Ιερά Μονή της Αγίας Τριάδος. Μετά την αποχώρησή του από τη Ριζάρειο Σχολή, το 1908, εγκαταστάθηκε μόνιμα στη μονή, αφιερώνοντας τη ζωή του στην προσευχή, την πνευματική καθοδήγηση και τη διακονία των ανθρώπων.
Στην Αίγινα έγινε ευρύτερα γνωστός για την ταπεινότητα, την καλοσύνη και τα θαύματα που αποδίδονταν στη χάρη του. Ωστόσο, η αυξανόμενη φήμη του προκάλεσε αντιδράσεις από ορισμένους τοπικούς παράγοντες, εκκλησιαστικούς και μη, οι οποίοι διατύπωσαν εις βάρος του κατηγορίες και τις μετέφεραν στην Αρχιεπισκοπή Αθηνών. Δύο διαδοχικοί Αρχιεπίσκοποι, ο Θεόκλητος και ο Μελέτιος, διέταξαν τη διενέργεια ερευνών, χωρίς όμως να προκύψει κάποιο επιβαρυντικό στοιχείο. Ανάλογη ήταν και η κατάληξη της έρευνας που πραγματοποίησε η Εισαγγελία Πειραιά, έπειτα από καταγγελία μητέρας σχετικά με την αποδοχή της 16χρονης κόρης της ως μοναχής στη Μονή της Αγίας Τριάδος χωρίς τη συγκατάθεσή της.
Στις αρχές του 1919 ο Άγιος Νεκτάριος διαγνώστηκε με καρκίνο του προστάτη, μια σοβαρή ασθένεια την οποία επέλεξε να κρατήσει μακριά από τους ανθρώπους του περιβάλλοντός του. Παρά τις δυσκολίες, συνέχισε το πνευματικό και εκκλησιαστικό του έργο. Η κατάσταση της υγείας του, όμως, επιδεινώθηκε σημαντικά στα τέλη Σεπτεμβρίου του 1920, όταν οι πόνοι έγιναν ιδιαίτερα έντονοι και η μετακίνησή του ήταν πλέον εξαιρετικά δύσκολη. Αναγκάστηκε τότε να εισαχθεί στο Αρεταίειο Νοσοκομείο της Αθήνας, όπου στις 9 Νοεμβρίου 1920 άφησε την τελευταία του πνοή.
Η είδηση του θανάτου του προκάλεσε βαθιά συγκίνηση. Η σορός του μεταφέρθηκε στην Αίγινα, όπου πραγματοποιήθηκε η κηδεία του με τη συμμετοχή πλήθους πιστών. Η ταφή του έγινε στη Μονή της Αγίας Τριάδος, την οποία ο ίδιος είχε ιδρύσει.
Άγιος Νεκτάριος
Η φήμη του Αγίου Νεκταρίου για την αγιότητα του βίου του και τα θαύματα που συνδέθηκαν με το όνομά του διατηρήθηκε ζωντανή τόσο κατά τη διάρκεια της ζωής του όσο και μετά την κοίμησή του. Η ιδιαίτερη πνευματική του παρουσία και η προσφορά του στην Εκκλησία αναγνωρίστηκαν επίσημα στις 20 Απριλίου 1961, όταν το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως τον κατέταξε μεταξύ των Αγίων της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Στην πράξη της αγιοκατάταξής του επισημάνθηκαν η οσιότητα και η αγιότητα της ζωής του, το παράδειγμα αρετής, εγκράτειας και αγαθοεργίας που προσέφερε, καθώς και η χάρη των θαυμάτων που, σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, τον συνόδευε τόσο εν ζωή όσο και μετά την κοίμησή του.
Η ανακομιδή των ιερών λειψάνων του πραγματοποιήθηκε στις 2 Σεπτεμβρίου 1963. Από τότε φυλάσσονται στην Ιερά Μονή της Αγίας Τριάδος στην Αίγινα, η οποία αποτελεί μέχρι σήμερα σημαντικό τόπο προσκυνήματος για χιλιάδες πιστούς από την Ελλάδα και το εξωτερικό.
Η ζωή του Αγίου Νεκταρίου παραμένει ένα διαχρονικό παράδειγμα πίστης, υπομονής, ταπεινοφροσύνης και ανιδιοτελούς προσφοράς. Η μνήμη του τιμάται κάθε χρόνο στις 9 Νοεμβρίου, ημέρα κατά την οποία η Αίγινα βρίσκεται στο επίκεντρο των θρησκευτικών εκδηλώσεων προς τιμήν του πολιούχου και προστάτη της.
Το συγγραφικό έργο του Αγίου Νεκταρίου
1. Λόγοι εκκλησιαστικοί, Αθήνα, 1884.
2. Δέκα λόγους εκκλησιαστικούς δια την Μεγάλην Τεσσαρακοστήν, Αλεξάνδρεια, 1885.
3. Περί των Ιερών Συνόδων και περί των δύο πρώτων Οικουμενικών Συνόδων, Αλεξάνδρεια, 1888.
4. Λόγος εκφωνηθέντας εν τω Αχιλλοπουλείω Παρθεναγωγείο κατά την Εορτήν των Τριών Ιεραρχών, Αλεξάνδρεια, 1889.
5. Σχεδίασμα περί ανεξιθρησκείας, Αλεξάνδρεια, 1890 (έργο του Ευγενίου Βουλγάρεως με σημειώσεις του Αγίου στο τέλος).
6. Αι Οικουμενικαί Σύνοδοι της του Χριστού Εκκλησίας, Αθήνα, 1892.
7. Τα παρ’ ημίν τελούμενα Ιερά Μνημόσυνα, Αθήνα, 1892.
8. Περί της εν τω κόσμω Αποκαλύψεως του Θεού, Αθήνα, 1892.
9. Υποτύπωσις περί ανθρώπου, Αθήνα, 1893.
10. Φυσική Θεολογία, Αλεξάνδρεια, 1893 (έργο του Νεοφύτου Βάμβα).
11. Χριστιανική Ηθική, Αλεξάνδρεια, 1893 (έργο του Νεοφύτου Βάμβα).
12. Περί των αποτελεσμάτων αληθούς και ψευδούς μορφώσεως, Αθήνα, 1894.
13. Περί επιμελείας ψυχής, Αθήνα, 1894.
14. Ιερών και Φιλοσοφικών Λογίων Θησαύρισμα (Τόμος Α), Αθήνα, 1895.
15. Περί των αιτίων του Σχίσματος, Αθήνα, 1895 (στο περιοδικό «Ιερός Σύνδεσμος»).
16. Ποιμαντικές Ομιλίες, Αθήνα, 1895 (στο περιοδικό «Ιερός Σύνδεσμος»).
17. Ιερών και Φιλοσοφικών Λογίων Θησαύρισμα (Τόμος Β), Αθήνα, 1896.
18. Επικαί και ελεγειακαί γνώμαι μικρών Ελλήνων ποιητών, Αθήνα, 1896.
19. Μάθημα Χριστιανικής Ηθικής, Αθήνα, 1897.
20. Μάθημα Ποιμαντικής, Αθήνα, 1898.
21. Ορθόδοξον Ιεράν Κατήχησιν, Αθήνα, 1899.
22. Χριστολογία, Αθήνα, 1900.
23. Μελέτην περί της αθανασίας της ψυχής και περί των Ιερών Μνημοσυνών, Αθήνα, 1901.
24. Περί της Μητρός του Κυρίου, Αθήνα, 1902 (στο περιοδικό «Αναμόρφωσις»).
25. Περί των αγίων του Θεού, Αθήνα, 1902 (στο περιοδικό «Αναμόρφωσις»).
26. Περί των αγίων εικόνων, Αθήνα, 1902 (στο περιοδικό «Αναμόρφωσις»).
27. Περί της Ιεράς Παραδόσεως, Αθήνα, 1902 (στο περιοδικό «Αναμόρφωσις»).
28. Περί Εκκλησίας, Αθήνα, 1902 (στο περιοδικό «Αναμόρφωσις»).
29. Ευαγγελική Ιστορία δι’ αρμονίας των Ιερών Ευαγγελιστών, Αθήνα, 1903.
30. Κατανυκτικόν Προσευχητάριον, Αθήνα, 1904.
31. Γνώθι σαυτόν, ήτοι μελέται θρησκευτικαί και ηθικαί, Αθήνα, 1904.
32. Μελέτην περί της Μητρός του Κυρίου, της Υπεραγίας Θεοτόκου και Αειπαρθένου Μαρίας, Αθήνα, 1904.
33. Μελέτην περί Μετανοίας και εξομολογήσεως, Αθήνα, 1904.
34. Μελέτην περί του Μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας, Αθήνα, 1904.
35. Μελέτην περί των αγίων του Θεού, Αθήνα, 1904.
36. Θεοτοκάριον μικρόν, Αθήνα, 1905.
37. Πανδέκτης των Θεοπνεύστων Αγίων Γραφών, Αθήνα, 1906.
38. Περί όρκου, Αθήνα, 1906 (στο περιοδικό «Ιερός Σύνδεσμος»).
39. Ιερατικόν Εγκόλπιον, Αθήνα, 1907.
40. Θεοτοκάριον, Αθήνα, 1907.
41.Ψαλτήριον του προφητάνακτος Δαυίδ, εντεταμένον εις μέτρα κατά την τονικήν βάσιν μετά ερμηνευτικών σημειώσεων, Αθήνα, 1908.
42.Τριαδικόν, ήτοι Ωδαί και Ύμνοι προς τον εν Τριάδι Θεόν, Αίγινα, 1909.
43.Κεκραγάριον, Αίγινα, 1910.
44. Μελέτη ιστορική περί των αιτίων του Σχίσματος, της διαιωνίσεως αυτού και περί του δυνατού ή του αδυνάτου της ενώσεως των δύο Εκκλησιών, της Ανατολικής και Δυτικής (Τόμος Α), Αίγινα, 1911.
45. Μελέτη ιστορική περί των αιτίων του Σχίσματος, της διαιωνίσεως αυτού και περί του δυνατού ή του αδυνάτου της ενώσεως των δύο Εκκλησιών, της Ανατολικής και Δυτικής (Τόμος Β), Αίγινα, 1912.
46. Περί της Μιας, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας, Αίγινα, 1913.
47. Περί της Ιεράς Παραδόσεως, Αίγινα, 1913.
48. Ιστορικήν μελέτην περί του Τιμίου Σταυρού, Αίγινα, 1914.
49. Προσευχητάριον κατανυκτικόν, Αίγινα, 1914.
50. Μελέτας περί των Θείων Μυστηρίων, Αίγινα, 1915.
51. Περί Εκκλησίας, 1920 (εκδόθηκε από την Ριζάρειο).
52. Χριστιανικήν Ηθικής της Ορθοδόξου Ανατολικής Εκκλησίας, 1955 (εκδόθηκε από τον Αρχιμανδρίτη Τίτο Ματθαιάκη).
53. Περί Μεσαίωνος και του Βυζαντινού Ελληνισμού (Εκδόσεις Πελασγός, 1994).
