Σημαντικές εισοδηματικές ανισότητες αποκαλύπτουν τα φορολογικά στοιχεία – Πού βρίσκονται οι πέντε νομοί της Στερεάς Ελλάδας και ποια είναι η θέση της Βοιωτίας στον οικονομικό χάρτη της χώρας.
Η Βοιωτία συγκαταλέγεται στις περιοχές με την ισχυρότερη παραγωγική δραστηριότητα στην Ελλάδα, χάρη κυρίως στη μεγάλη βιομηχανική συγκέντρωση στα Οινόφυτα, στη Θήβα και στα Άσπρα Σπίτια. Ωστόσο, το ερώτημα που προκύπτει είναι κατά πόσο ο πλούτος που παράγεται στην περιοχή αντανακλάται και στα εισοδήματα των κατοίκων της.
Τα στοιχεία των φορολογικών δηλώσεων που υποβλήθηκαν το 2025 για τα εισοδήματα του 2024 αποκαλύπτουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των περιοχών της χώρας. Η Αττική βρίσκεται στην κορυφή, με μέσο δηλωθέν εισόδημα 20.683 ευρώ ανά φορολογική δήλωση, ενώ στη Ροδόπη ο αντίστοιχος μέσος όρος περιορίζεται στα 11.342 ευρώ.
Η απόσταση αυτή αποτυπώνει τις μεγάλες εισοδηματικές ανισότητες που εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν την ελληνική οικονομία.
Η Βοιωτία στην οικονομική «πρωταθλήτρια» Στερεά Ελλάδα
Η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας παρουσιάζει μια ιδιαίτερη οικονομική εικόνα. Από τη μία πλευρά διαθέτει ισχυρές βιομηχανικές μονάδες, σημαντική μεταλλευτική δραστηριότητα, τουρισμό και αγροτική παραγωγή. Από την άλλη, οι επιδόσεις της δεν κατανέμονται ομοιόμορφα στους πέντε νομούς.
Η Βοιωτία ξεχωρίζει στην παραγωγή οικονομικού πλούτου, καθώς η βιομηχανική δραστηριότητα και η συγκέντρωση μεγάλων επιχειρήσεων ενισχύουν σημαντικά το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της.
Ωστόσο, χρειάζεται να γίνει μια ουσιαστική διάκριση: το κατά κεφαλήν ΑΕΠ δεν είναι το εισόδημα που παίρνει στην τσέπη του κάθε κάτοικος. Μετρά την παραγωγή πλούτου σε μια περιοχή και όχι την προσωπική οικονομική κατάσταση των νοικοκυριών της.
Η Φωκίδα ακολουθεί, με σημαντική συμβολή από τη μεταλλευτική δραστηριότητα και τον τουρισμό των Δελφών. Η Εύβοια διαθέτει ευρεία παραγωγική βάση, αλλά ο μεγαλύτερος πληθυσμός της επηρεάζει τον κατά κεφαλήν δείκτη. Η Φθιώτιδα στηρίζεται στον πρωτογενή τομέα, στις υπηρεσίες και στις μεταφορές, ενώ η Ευρυτανία αντιμετωπίζει τις μεγαλύτερες παραγωγικές και δημογραφικές δυσκολίες.
Η κατάταξη των πέντε νομών
Με βάση την εικόνα της παραγωγικής δραστηριότητας που περιγράφουν τα στοιχεία:
- Βοιωτία: Ισχυρή βιομηχανική παρουσία και υψηλή παραγωγή οικονομικού πλούτου.
- Φωκίδα: Μεταλλευτική δραστηριότητα και τουρισμός.
- Εύβοια: Βιομηχανία, τουρισμός και αγροτική παραγωγή.
- Φθιώτιδα: Αγροτική οικονομία, υπηρεσίες και μεταφορές.
- Ευρυτανία: Περιορισμένη παραγωγική βάση και δημογραφικές προκλήσεις.
Η παραπάνω σειρά είναι ενδεικτική και όχι πιστοποιημένη επίσημη κατάταξη της ΕΛΣΤΑΤ.
Πλούσια παραγωγή, αλλά τι γίνεται με τις καταθέσεις;
Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο της οικονομικής εικόνας είναι οι τραπεζικές καταθέσεις. Το συνολικό ύψος των καταθέσεων στη Στερεά Ελλάδα αναφέρεται στα 5,65 δισ. ευρώ.
Ωστόσο, για να προκύψει ασφαλής κατάταξη των πέντε νομών, απαιτούνται τα αναλυτικά στοιχεία ανά νομό, καθώς και η αντιστοίχισή τους με τον πληθυσμό. Άλλωστε, το συνολικό ύψος των καταθέσεων δεν αποτυπώνει από μόνο του τον πλούτο κάθε κατοίκου.
Το μεγάλο ερώτημα για τη Βοιωτία
Η Βοιωτία έχει ένα σημαντικό οικονομικό πλεονέκτημα: φιλοξενεί μία από τις ισχυρότερες βιομηχανικές συγκεντρώσεις της χώρας. Παράγει, εξάγει, δημιουργεί οικονομική δραστηριότητα και συμβάλλει ουσιαστικά στην εθνική οικονομία.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο πλούτος αυτός μεταφράζεται σε αντίστοιχα υψηλά εισοδήματα για τους εργαζόμενους, τους επαγγελματίες και τα νοικοκυριά της περιοχής.
Το πραγματικό ζητούμενο δεν είναι μόνο πόσο πλούτο παράγει ένας νομός, αλλά πόσο από αυτόν επιστρέφει στην τοπική κοινωνία.
| Νομός | Σύνολο Καταθέσεων | Πλήθος Λογαριασμών | Χαρακτηριστικό |
|---|---|---|---|
| 1. Εύβοια | 2,261 δισ. € | 630.618 | Πρώτη σε όγκο στη Στερεά, λόγω πληθυσμού. |
| 2. Φθιώτιδα | 1,542 δισ. € | 449.860 | Δεύτερη δύναμη της περιφέρειας. |
| 3. Βοιωτία | 1,365 δισ. € | 363.983 | Υψηλή αναλογία καταθέσεων ανά λογαριασμό. |
| 4. Φωκίδα & Ευρυτανία | ~0,481 δισ. € (αθροιστικά) | ~135.522 | Μικρότερο μερίδιο λόγω μικρού πληθυσμού. |
Πανελλαδικά, η Εύβοια, η Φθιώτιδα και η Βοιωτία βρίσκονται περίπου στις θέσεις 12 έως 22 (από τους 51 νομούς) σε απόλυτο όγκο καταθέσεων, πίσω από τα μεγάλα αστικά κέντρα (Αττική, Θεσσαλονίκη) και τους μεγάλους νησιωτικούς/αγροτικούς νομούς (Ηράκλειο, Αχαΐα, Λάρισα, Δωδεκάνησα, Κυκλάδες).
- Με βάση τα Δηλωθέντα Εισοδήματα (Εφορία)
Τα φορολογικά δεδομένα της ΑΑΔΕ δείχνουν το εισόδημα που καταλήγει τελικά στους κατοίκους κάθε νομού και όχι αυτό που παράγεται από τις επιχειρήσεις της περιοχής:
- Η αντίθεση της Βοιωτίας. Αν και παράγει τεράστιο ΑΕΠ, τα δηλωθέντα εισοδήματα των κατοίκων της βρίσκονται κοντά στον επαρχιακό μέσο όρο (περίπου 13.000–14.500 € ανά δήλωση), επειδή πολλά στελέχη και ιδιοκτήτες των βιομηχανιών της φορολογούνται στην Αττική.
- Εύβοια, Φθιώτιδα και Φωκίδα. Κινούνται στη μεσαία ζώνη της χώρας (γύρω στις θέσεις 20–35), αρκετά πίσω από την Αττική (20.683 €) και τις Κυκλάδες (17.594 €), αλλά σαφώς υψηλότερα από τους φτωχότερους νομούς όπως η Ροδόπη (11.342 €) και η Ηλεία (11.607 €).
- Ευρυτανία. Βρίσκεται χαμηλά στην εισοδηματική κλίμακα, καθώς αποτελεί τον 3ο νομό της χώρας σε ποσοστό συνταξιούχων (38,7% των φορολογικών δηλώσεων αφορούν συντάξεις), γεγονός που συγκρατεί τα μέσα εισοδήματα σε χαμηλά επίπεδα.
Οι «πλούσιοι» νομοί
Στην κορυφή της εισοδηματικής κατάταξης βρίσκεται η Αττική, με μέσο δηλωθέν εισόδημα 20.683 ευρώ ανά φορολογική δήλωση. Στη δεύτερη θέση βρίσκονται οι Κυκλάδες με 17.594 ευρώ, στην τρίτη η Θεσσαλονίκη με 16.467 ευρώ και στην τέταρτη το Ηράκλειο με 16.006 ευρώ.
Η Αττική συγκεντρώνει το 37,4% των φορολογικών δηλώσεων, αλλά το μερίδιό της στα συνολικά δηλωθέντα εισοδήματα φτάνει το 46,1%, ενώ στους φόρους εκτοξεύεται στο 52,4%. Αυτό σημαίνει ότι πάνω από τα μισά φορολογικά έσοδα από τον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων προέρχονται από τους φορολογουμένους της Αττικής. Ακόμη μεγαλύτερη είναι η συγκέντρωση των υψηλών εισοδημάτων στην πρωτεύουσα και την ευρύτερη περιοχή της. Από τις 56.905 φορολογικές δηλώσεις με εισοδήματα άνω των 100.000 ευρώ που υποβλήθηκαν σε ολόκληρη τη χώρα, οι 38.530 προέρχονται από την Αττική. Δηλαδή, σχεδόν επτά στις δέκα δηλώσεις με εισοδήματα πάνω από 100.000 ευρώ εντοπίζονται στην Αττική, η οποία συγκεντρώνει το 67,7% των συγκεκριμένων δηλώσεων.
Οι «φτωχοί» νομοί
Στον αντίποδα, οι χαμηλότερες θέσεις της εισοδηματικής κατάταξης καταλαμβάνονται από τη Ροδόπη, την Ηλεία και την Αιτωλοακαρνανία. Στη Ροδόπη, το μέσο ετήσιο εισόδημα που δηλώνεται στην εφορία φτάνει μόλις τα 11.342 ευρώ, το χαμηλότερο σε ολόκληρη τη χώρα. Ακολουθεί η Ηλεία με 11.607 ευρώ και η Αιτωλοακαρνανία με 11.898 ευρώ.
Η απόσταση από την Αττική είναι μεγάλη. Το μέσο δηλωθέν εισόδημα στην Αττική είναι υψηλότερο κατά 9.341 ευρώ σε σχέση με τη Ροδόπη, κατά 9.076 ευρώ σε σχέση με την Ηλεία και κατά 8.785 ευρώ σε σχέση με την Αιτωλοακαρνανία.
Οι τουριστικοί νομοί με τις μεγαλύτερες αυξήσεις
Οι μεγαλύτερες αυξήσεις στα συνολικά εισοδήματα που δηλώθηκαν στην εφορία καταγράφονται σε περιοχές με έντονη τουριστική δραστηριότητα. Στην πρώτη θέση βρίσκεται η Χαλκιδική, όπου τα συνολικά δηλωθέντα εισοδήματα αυξήθηκαν κατά 14,1% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Ακολουθούν τα Δωδεκάνησα με αύξηση 13,7%, η Ζάκυνθος με 12,5% και η Κέρκυρα με 12,2%.
Ωστόσο, η άνοδος των συνολικών δηλωθέντων εισοδημάτων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι όλοι οι φορολογούμενοι των περιοχών αυτών έχουν υψηλότερα εισοδήματα. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Ζακύνθου, η οποία, παρά τη σημαντική αύξηση των εισοδημάτων, εμφανίζει το χαμηλότερο μέσο δηλωθέν εισόδημα μισθωτών στη χώρα.
Συγκεκριμένα, οι μισθωτοί στη Ζάκυνθο δηλώνουν κατά μέσο όρο 12.518 ευρώ ετησίως, όταν στην Αττική το αντίστοιχο ποσό φτάνει τα 20.655 ευρώ. Η διαφορά ανέρχεται σε 8.137 ευρώ, με το μέσο δηλωθέν εισόδημα των μισθωτών στην Αττική να είναι περίπου 65% υψηλότερο. Μάλιστα, η Ζάκυνθος έχει το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό δηλώσεων μισθωτών στη χώρα, το οποίο φτάνει το 44,8%. Τα στοιχεία αποτυπώνουν έτσι μια ενδιαφέρουσα αντίθεση. Οι τουριστικές περιοχές μπορεί να εμφανίζουν ισχυρή αύξηση των συνολικών εισοδημάτων, αλλά αυτό δεν συνεπάγεται αντίστοιχα υψηλές δηλωθείσες αποδοχές για τους μισθωτούς.
Οι νομοί των συνταξιούχων
Ξεχωριστή εικόνα παρουσιάζουν οι περιοχές στις οποίες σημαντικό μέρος των φορολογικών δηλώσεων προέρχεται από συνταξιούχους. Στην Άρτα, το 41,4% των φορολογικών δηλώσεων αφορά συνταξιούχους, ποσοστό που είναι το υψηλότερο στη χώρα. Ακολουθούν η Καρδίτσα με 38,9% και η Ευρυτανία με 38,7%. Με άλλα λόγια, στις περιοχές αυτές σχεδόν τέσσερις στις δέκα φορολογικές δηλώσεις υποβάλλονται από συνταξιούχους.
Στην άλλη άκρη βρίσκονται οι τουριστικοί νομοί, όπου οι συνταξιούχοι καταλαμβάνουν σημαντικά μικρότερο μερίδιο στο σύνολο των δηλώσεων. Το χαμηλότερο ποσοστό καταγράφεται στη Ζάκυνθο με 20,3% και ακολουθούν οι Κυκλάδες με 20,4% και τα Δωδεκάνησα με 20,8%.
Οι διαφορές αυτές αποτυπώνουν τη διαφορετική σύνθεση των φορολογουμένων ανά περιοχή και τον ρόλο που διαδραματίζουν οι συντάξεις, οι μισθοί και η επιχειρηματική δραστηριότητα στη διαμόρφωση των τοπικών εισοδημάτων.
Πηγές εισοδημάτων
Σημαντικές διαφοροποιήσεις καταγράφονται και στις πηγές από τις οποίες προέρχονται τα εισοδήματα των φορολογουμένων. Στη Λευκάδα, το 18,3% των φορολογικών δηλώσεων προέρχεται από φορολογουμένους που ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα, ενώ στον Έβρο και στη Ροδόπη το αντίστοιχο ποσοστό περιορίζεται μόλις στο 8%. Στις Κυκλάδες ξεχωρίζουν τα εισοδήματα από ακίνητη περιουσία, τα οποία αντιπροσωπεύουν το 15,9% του συνολικού δηλωθέντος εισοδήματος, ποσοστό διπλάσιο από τον εθνικό μέσο όρο. Η εικόνα αυτή αναδεικνύει τη σημαντική συμμετοχή της ακίνητης περιουσίας στη σύνθεση των εισοδημάτων των φορολογουμένων της περιοχής. Στη Λακωνία, αντίθετα, κυριαρχεί η αγροτική δραστηριότητα, καθώς το αγροτικό εισόδημα αντιστοιχεί στο 14,4% του συνόλου των δηλωθέντων εισοδημάτων, το υψηλότερο ποσοστό σε ολόκληρη τη χώρα.
