Σύνοδος Τραμπ, Πούτιν και Σι στην Κίνα: Πολλά χαμόγελα, λίγες συμφωνίες – Ποιος κέρδισε και τι έμεινε ανοιχτό

Περισσότερους συμβολισμούς παρά ουσιαστικά αποτελέσματα παρήγαγε η ιστορική τριμερής συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ, του Βλαντίμιρ Πούτιν και του Σι Τζινπίνγκ στη Σεντζέν της Κίνας, την Πέμπτη (19/11). Οι τρεις ηγέτες συμφώνησαν σε μια γενική διακήρυξη για την ειρήνη και τη διεθνή ασφάλεια, χωρίς όμως συγκεκριμένες δεσμεύσεις για τον πόλεμο στην Ουκρανία, τη σύγκρουση με το Ιράν ή τον περιορισμό των πυρηνικών όπλων. Η ίδια η πραγματοποίηση της συνόδου αποτέλεσε το σημαντικότερο αποτέλεσμα, προσφέροντας σε καθέναν από τους συμμετέχοντες διαφορετικά πολιτικά και διπλωματικά οφέλη.

Τι συμφώνησαν οι τρεις ηγέτες
Η συνάντηση, που πραγματοποιήθηκε στην κρατική έπαυλη Kylin Villa, στα περίχωρα της Σεντζέν, διήρκεσε περίπου 80 λεπτά, χρόνος περιορισμένος για την αντιμετώπιση των μεγάλων διαφορών μεταξύ των τριών δυνάμεων.

Στην κοινή διακήρυξη που ακολούθησε, ΗΠΑ, Κίνα και Ρωσία επαναβεβαίωσαν ότι «ένας πυρηνικός πόλεμος δεν μπορεί να κερδηθεί και δεν πρέπει ποτέ να διεξαχθεί».

Παράλληλα, συμφώνησαν στην ανάγκη διαλόγου για τη μείωση των πυρηνικών κινδύνων και την αποτροπή της διάδοσης πυρηνικών όπλων, χωρίς να ανακοινώσουν χρονοδιάγραμμα ή συγκεκριμένες διαπραγματεύσεις για νέα συμφωνία αφοπλισμού.

Η διακήρυξη περιλάμβανε επίσης αναφορές στη μεταρρύθμιση του ΟΗΕ, στην αύξηση της προσφοράς ενεργειακών προϊόντων και στην ασυλία κρατικών αξιωματούχων ενώπιον διεθνών δικαστηρίων.

Το τελευταίο ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τον Βλαντίμιρ Πούτιν, σε βάρος του οποίου εκκρεμεί ένταλμα σύλληψης του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για φερόμενα εγκλήματα πολέμου στην Ουκρανία.

Αντιθέτως, από το κοινό κείμενο απουσίαζαν συγκεκριμένες αναφορές στους δύο πολέμους που απασχολούν τη διεθνή κοινότητα: την Ουκρανία και το Ιράν.

Πυρηνικά και Ουκρανία: Τα μεγάλα ζητήματα χωρίς λύση
Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε θέσει ως βασική προτεραιότητα μια νέα συμφωνία ελέγχου των πυρηνικών εξοπλισμών, στην οποία θα συμμετείχαν και οι τρεις μεγάλες δυνάμεις.

Ωστόσο, ο ίδιος αναγνώρισε τις δυσκολίες μιας τέτοιας διαπραγμάτευσης, σημειώνοντας ότι από τη στιγμή που μια χώρα αποκτά πυρηνικά όπλα, είναι εξαιρετικά δύσκολο να τα εγκαταλείψει.

Το Πεκίνο εξακολουθεί να εμφανίζεται απρόθυμο να δεσμευτεί σε μια τριμερή συμφωνία, επισημαίνοντας ότι το κινεζικό πυρηνικό οπλοστάσιο παραμένει σημαντικά μικρότερο από εκείνα των ΗΠΑ και της Ρωσίας.

Καμία ουσιαστική πρόοδος δεν ανακοινώθηκε ούτε για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Η απουσία ουκρανικής εκπροσώπησης από τη συνάντηση είχε ήδη προκαλέσει ανησυχία στο Κίεβο και σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, επαναφέροντας τους παραλληλισμούς με τη Διάσκεψη της Γιάλτας του 1945, όταν οι μεγάλες δυνάμεις καθόρισαν τη μεταπολεμική τάξη.

Ο Τραμπ δήλωσε ότι συζήτησε το ουκρανικό με τους δύο ηγέτες, ενώ αργότερα ενημέρωσε τηλεφωνικά τους συμμετέχοντες στη σύνοδο της «Συμμαχίας των Προθύμων» στο Βερολίνο.

Σύμφωνα με τον Τζάρεντ Κούσνερ, ο Αμερικανός πρόεδρος μετέφερε ισχυρό μήνυμα υπέρ της ειρήνης στον Πούτιν και τον Σι και αποχώρησε από τη συνάντηση πιστεύοντας ότι μια ειρηνευτική διευθέτηση είναι εφικτή.

Ωστόσο, δεν προέκυψε κάποια συγκεκριμένη δέσμευση της Μόσχας ή του Πεκίνου που να μεταβάλλει άμεσα τα δεδομένα του πολέμου.

Ο Πούτιν επιστρέφει στο διεθνές προσκήνιο, ο Σι ενισχύει τον ρόλο του
Πέρα από τις επίσημες δηλώσεις, η σύνοδος είχε διαφορετική πολιτική σημασία για καθέναν από τους τρεις ηγέτες.

Για τον Βλαντίμιρ Πούτιν, η συμμετοχή στο ίδιο τραπέζι με τους ηγέτες των ΗΠΑ και της Κίνας αποτέλεσε ευκαιρία να προβάλει τη Ρωσία ως ισότιμο συνομιλητή στις μεγάλες διεθνείς αποφάσεις, μετά τη διπλωματική απομόνωση που ακολούθησε την εισβολή στην Ουκρανία.

Για τον Σι Τζινπίνγκ, η φιλοξενία της συνόδου ενίσχυσε την εικόνα της Κίνας ως δύναμης με κεντρικό ρόλο στη διεθνή διπλωματία.

Ο Κινέζος πρόεδρος απέφυγε περίπλοκες δεσμεύσεις, παρουσιάζοντας το Πεκίνο ως παράγοντα διαλόγου και σταθερότητας.

«Η ιστορία μάς διδάσκει ότι όταν οι μεγάλες δυνάμεις βρίσκονται σε ειρήνη, ο κόσμος είναι ασφαλής. Όταν συγκρούονται, επικρατεί χάος», δήλωσε κατά την έναρξη των συνομιλιών.

Παράλληλα, η συνάντηση ανέδειξε τη στενή σχέση Κίνας και Ρωσίας, οι οποίες εδώ και χρόνια προωθούν την αντίληψη μιας περισσότερο πολυπολικής διεθνούς τάξης, με περιορισμό της αμερικανικής κυριαρχίας.

Για τον Ντόναλντ Τραμπ, η παρουσία του στη σύνοδο αποτέλεσε ευκαιρία να αναδείξει την προσωπική του διπλωματία και την ικανότητά του να συνομιλεί απευθείας με τους δύο βασικούς γεωπολιτικούς ανταγωνιστές των ΗΠΑ.

Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε, άλλωστε, σε μια δύσκολη εσωτερική συγκυρία για τον Αμερικανό πρόεδρο, μετά τις απώλειες των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές και ενώ συνεχίζονται οι πόλεμοι στην Ουκρανία και στο Ιράν.

Τεχνητή νοημοσύνη και εμπόριο: Οι διαφορές ΗΠΑ και Κίνας παραμένουν
Η σύνοδος πραγματοποιήθηκε επίσης εν μέσω συνεχιζόμενων διαφωνιών Ουάσιγκτον και Πεκίνου για το εμπόριο, τις σπάνιες γαίες και την πρόσβαση της Κίνας σε προηγμένους ημιαγωγούς.

Ιδιαίτερο βάρος αποκτά η τεχνητή νοημοσύνη, καθώς στο εσωτερικό της αμερικανικής κυβέρνησης καταγράφονται διαφορετικές προσεγγίσεις για τους περιορισμούς στις εξαγωγές προηγμένων μικροτσίπ προς την Κίνα.

Ο Τραμπ εμφανίστηκε υπέρ της συνεργασίας για τη διαμόρφωση κανόνων ασφαλείας, αποφεύγοντας παράλληλα μέτρα που, όπως εκτιμά, θα μπορούσαν να ανακόψουν την τεχνολογική ανάπτυξη.

Οι συνομιλίες δεν οδήγησαν, πάντως, σε συγκεκριμένη συμφωνία για τα επίμαχα τεχνολογικά και εμπορικά ζητήματα.

Το πολιτικό αποτύπωμα της συνόδου
Η πρώτη τριμερής συνάντηση των ηγετών ΗΠΑ, Κίνας και Ρωσίας δημιούργησε ένα νέο πεδίο απευθείας επικοινωνίας μεταξύ των τριών δυνάμεων, χωρίς όμως να επιλύσει κάποια από τις βασικές διεθνείς κρίσεις.

Ο Πούτιν εξασφάλισε διεθνή προβολή, ο Σι ενίσχυσε τη διπλωματική εικόνα της Κίνας και ο Τραμπ παρουσίασε τη συνάντηση ως σημαντική προσωπική πρωτοβουλία. Πρόκειται, ωστόσο, για πολιτικά και επικοινωνιακά αποτελέσματα και όχι για συμφωνίες με άμεσο πρακτικό αντίκρισμα.

Όπως αποτυπώνεται και στις αποτιμήσεις του Reuters και του Associated Press, η ιστορικότητα της συνόδου δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχα ιστορικές αποφάσεις.

Το ερώτημα πλέον είναι εάν η επαφή στη Σεντζέν θα αποτελέσει αφετηρία ουσιαστικών διαπραγματεύσεων ή θα μείνει ως μια συνάντηση υψηλού συμβολισμού, με περιορισμένα αποτελέσματα.

Leave a Comment