Το Ελληνικό Εκστρατευτικό Σώμα στην Κορέα – Η νυχτερινή επίθεση των Κινέζων – Ο αρχικός αιφνιδιασμός των Ελλήνων και η αντεπίθεσή τους – Τουλάχιστον 650 Κινέζοι νεκροί μετά την απόκρουσή τους – Τα διθυραμβικά σχόλια των ξένων για τον ελληνικό θρίαμβο και η ταινία για τη νίκη τους
Η λέξη «Ύψωμα», σε όσους γνωρίζουν στοιχειώδη ελληνική ιστορία, θυμίζει το θρυλικό «Ύψωμα 731», κοντά στην Κλεισούρα, όπου τον Μάρτιο του 1941 ο Ελληνικός Στρατός ανδραγάθησε για μία ακόμη φορά αποκρούοντας τη λυσσαλέα εαρινή επίθεση των Ιταλών υπό τον Καβαλέρο, την οποία παρακολουθούσε – μέχρι ενός σημείου μιας και δεν άντεξε περισσότερο – ο ίδιος ο Μουσολίνι.
Υπάρχει όμως και ένα άλλο «Ύψωμα», πολύ μακριά από το πρώτο: το Ύψωμα 381 στην Κορέα, όπου σχεδόν δέκα χρόνια αργότερα Έλληνες στρατιώτες απέκρουσαν λυσσαλέα νυχτερινή επίθεση χιλιάδων Κινέζων εθελοντών και τους έτρεψαν σε φυγή.
Η ελληνική νίκη προκάλεσε κολακευτικά σχόλια των ξένων, ενώ έφτασε να γίνει και ταινία του Χόλιγουντ με τίτλο «The Glory Brigade» («Η Ταξιαρχία της Δόξας»), το 1953. Ας δούμε όμως περισσότερα για τη δράση της ελληνικής δύναμης στην Κορέα.
Το Ελληνικό Εκστρατευτικό Σώμα στην Κορέα
Η ελληνική κυβέρνηση αρχικά σκόπευε να στείλει μια ταξιαρχία στην Κορέα, αλλά με τις γρήγορες νίκες του ΟΗΕ το φθινόπωρο του 1950, η εκστρατευτική δύναμη υποβαθμίστηκε σε ενισχυμένο τάγμα πεζικού. Αργότερα, οι Έλληνες προσφέρθηκαν να στείλουν περισσότερα στρατεύματα, αλλά ο Ντάγκλας Μακ Άρθουρ απέρριψε την προσφορά, καθώς οι δυνάμεις του ΟΗΕ κέρδιζαν και πίστευε ότι ο πόλεμος θα τελείωνε σύντομα. Η στρατιωτική μονάδα, που ονομαζόταν Τάγμα Σπάρτης, έφτασε στο Μπουσάν στις 9 Δεκεμβρίου 1950, μετά από ένα μακρύ ταξίδι, με επικεφαλής τον Σπαρτιάτη Αντισυνταγματάρχη Γεώργιο Κουμανάκο. Αποτελούνταν από 849 άνδρες και έξι οχήματα σε έναν λόχο Στρατηγείου και τρεις λόχους τυφεκιοφόρων, μία διμοιρία πολυβόλων/όλμων και τρεις διμοιρίες τυφεκιοφόρων σε κάθε μία. Οι περισσότεροι άνδρες ήταν εθελοντές από την 1η, 8η και 9η Μεραρχία Πεζικού, ωστόσο επειδή δεν συμπληρώθηκε ο απαιτούμενος αριθμός πήγαν στην Κορέα και κάποιοι έφεδροι «υποχρεωτικά». Οι αξιωματικοί της μονάδας επιλέχθηκαν με βάση την άπταιστη γνώση τους στα αγγλικά.
Από τις 23 Αυγούστου 1951, η σύνθεση επεκτάθηκε σε 1.063 άνδρες. Με αυτή τη δύναμη παρέμεινε το ΕΚΣΕ μέχρι την ανακωχή του Δεκεμβρίου 1953. Στη συνέχεια αυξήθηκε στο επίπεδο των 2.163 ανδρών μέχρι τον Απρίλιο του 1955. Μετά το ανθελληνικό πογκρόμ της Κωνσταντινούπολης , τον Σεπτέμβριο του 1955, οι σχέσεις με την Τουρκία, σύμμαχο της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ, επιδεινώθηκαν και η Αθήνα αποφάσισε να ανακαλέσει τις μονάδες της που στάθμευαν στην Κορέα. Ως αποτέλεσμα, μόνο 191 άνδρες βρίσκονταν ακόμα στη χώρα μέχρι τον Δεκέμβριο του 1955. Ένα αντιπροσωπευτικό τμήμα ενός αξιωματικού και εννέα ανδρών παρέμεινε μέχρι τον Μάιο του 1958. Επίσης, στην Κορέα στάλθηκε και σμήνος της Βασιλικής Αεροπορίας , με 7 αεροσκάφη C-47 Ντακότα και 67 αεροπόρους (Χρησιμοποιήσαμε στοιχεία και από τη Βικιπαίδεια, για τον αριθμό των Ελλήνων στην Κορέα).
Ο πόλεμος στην Κορέα
Το όριο μεταξύ Βόρειας και Νότιας Κορέας, ο 38ος παράλληλος παραβιάστηκε από τις δυνάμεις του Βορειοκορεάτη Κιμ Ιλ Σουνγκ στις 25 Ιουνίου 1950. Εισέβαλαν στο νότιο τμήμα της Κορεατικής Χερσονήσου. Όμως Αμερικανοί και Νοτιοκορεάτες πεζοναύτες αποβιβάστηκαν στην Ιντσόν (επρόκειτο για την τελευταία επιχείρηση του θρυλικού στρατηγού Μακ Άρθουρ) και οι Βορειοκορεάτες συμπτύχθηκαν προς τον βορρά.
Τον Νοέμβριο της ίδιας χρονιάς όμως μπήκε στον πόλεμο και η Κίνα, μετατρέποντας την «police action» («πράξη αστυνόμευσης») του Προέδρου Τρούμαν, σε ολοκληρωτικό πόλεμο, που έφερε την ανθρωπότητα στα πρόθυρα πυρηνικού ολοκαυτώματος.
Οι Κινέζοι εθελοντές ανάγκασαν τους Αμερικανούς να σταματήσουν την προέλασή τους προς τον ποταμό Γιαλού, στα κινεζικά σύνορα εξαναγκάζοντάς τους να οδηγηθούν νότια του 38ου παραλλήλου, με αποτέλεσμα να δοθούν σκληρές μάχες με επίκεντρο το όριο αυτό. Η ανακωχή επήλθε τρία χρόνια αργότερα, τον Ιούλιο του 1953. Ο Αμερικανός στρατηγός Ομάρ Μπράντλεϊ είπε το εξής καταπληκτικό για τον πόλεμο της Κορέας:
«Ήταν ο ακατάλληλος πόλεμος, στο ακατάλληλο μέρος, την ακατάλληλη ώρα, με τον ακατάλληλο εχθρό».
Το Ελληνικό Εκστρατευτικό Σώμα(ΕΚΣΕ) σε δράση
Η συμμετοχή στο Ελληνικό Εκστρατευτικό Σώμα στη Νότια Κορέα ήταν εθελοντική, μετά από εντολή του ΝΑΤΟ. Όμως, επειδή ο αριθμός που ήταν απαιτούμενος δεν συμπληρώθηκε, και εντάχθηκαν σ’ αυτό και έφεδροι στρατιώτες υποχρεωτικά. Κάποιοι που επιλέχθηκαν τα κατάφεραν και δεν πήγαν…
Το 2016, ο βετεράνος της Κορέας Βασίλης Χατζησωτηρίου, από το Εράσμιο Ξάνθης, 88 ετών τότε (γενν. 1928), έδωσε συνέντευξη στο empros.gr και τη Μαριάννα Ξανθοπούλου και ανέφερε τα παραπάνω, όπως και το ότι πολέμησε επτά μήνες στην Κορέα και διακρίθηκε. Επέστρεψε υγιής στον τόπο του και έκανε οικογένεια. Οι περισσότεροι πάντως από αυτούς που πολέμησαν στην Κορέα είχαν μεγάλη εμπειρία από τον Γράμμο και το Βίτσι. Στην Κορέα αντιμετώπισαν όμως πρωτόγνωρες καιρικές συνθήκες, με σφοδρές χιονοπτώσεις και δριμύ ψύχος. Ο στρατιώτης Σταύρος Δρακόπουλος στις 5 Ιανουαρίου 1951 έπαθε καρδιακή προσβολή λόγω του ψύχους και πέθανε. Ήταν ο πρώτος νεκρός.
Οι ελληνικές δυνάμεις συμμετείχαν σε επιχειρήσεις κάλυψης της σύμπτυξης του 7ου Αμερικανικού Συντάγματος Ιππικού, σε αποστολές αναγνώρισης, σε οργάνωση εφεδρικών αμυντικών τοποθεσιών, σε ενέδρες και σε περιπόλους. Σε μία από αυτές, στις 26 Ιανουαρίου 1951, το ΕΚΣΕ είχε τις πρώτες του απώλειες στο πεδίο της μάχης: 4 νεκρούς (Γ. Κόντος, Γ. Μαργέλλος, Ε. Νικολάου και Χ. Σαχτούρης) και 2 τραυματίες (Β. Ναζηρίδης, Λοχίας και Κ. Γκιόλιας, στρατιώτης). Οι ελληνικές δυνάμεις δέχτηκαν πυρά από κινεζικά φυλάκια, τα οποία δεν είχαν εντοπίσει. Αυτό έγινε την επόμενη μέρα όταν τα φυλάκια χτυπήθηκαν από το αμερικανικό πυροβολικό και την Αεροπορία των Η.Π.Α. Στις 28/1/1951, το ελληνικό Τάγμα, λόγω αλλαγής της ζώνης ενέργειας του 7ου Αμερικανικού Συντάγματος μετακινήθηκε στην περιοχή Κουάν Νι και εγκατέστησε προφυλακές στο Ύψωμα 381, ΒΔ της Ικτσόν. Επρόκειτο για ύψωμα νευραλγικής σημασίας. Το ίδιο βράδυ, το Τάγμα έλαβε εντολή ενίσχυσης του 1ου Τάγματος του 7ου Αμερικανικού Συντάγματος Ιππικού που δεχόταν εχθρική επίθεση.
Ο 2ος Λόχος ο οποίος στάλθηκε για ενίσχυση ανάγκασε τους αντιπάλους να συμπτυχθούν στις προηγούμενες θέσεις τους και ανακατέλαβε το ύψωμα 367. Στις 29/1 επανήλθε στις αρχικές του θέσεις εξασφαλίζοντας τον δρόμο που συνδέει την Ικτσόν με τη Σουβόν. Οι Κινέζοι έβλεπαν ότι ο ΟΗΕ θα ξεκινούσε επιχειρήσεις ευρείας κλίμακας. Στις 4 Ιανουαρίου 1951 είχαν καταλάβει τη Σεούλ, αλλά στις 15 Μαρτίου 1951 οι Αμερικανοί ανακατέλαβαν την πόλη.
Οι Έλληνες στο Ύψωμα 381
Το μεσημέρι της 29/1/1951, οι ελληνικές δυνάμεις εγκαταστάθηκαν στο ύψωμα 381. Ήταν το πιο ψηλό από τα γύρω υψώματα, δέσποζε και έλεγχε όλη τη γύρω περιοχή και είχε μεγάλη τακτική σημασία, τόσο για τους αμυνόμενους, όσο και για τους επιτιθέμενους, οι οποίοι έπρεπε να περάσουν πρώτα από αυτό για να κατευθυνθούν προς τον νότο. Ήταν ένα ύψωμα με σχήμα κωνοειδές, απότομα πρανή και πυκνή χαμηλή βλάστηση από μικρά πεύκα. Στην κορυφή του 381 εγκαταστάθηκαν η Διμοιρία Οπλομηχανημάτων και η Ομάδα Διοίκησης του Λόχου, μαζί με τον Αμερικανό αξιωματικό παρατηρητή πυροβολικού (ΠΑΠ), με έναν ακόμα στρατιώτη ως βοηθό του. Διοικητής του 3ου Λόχου ήταν ο Υπολοχαγός Παναγιώτης Μίσσας, Υποδιοικητής και Διμοιρίτης της 4ης Διμοιρίας, ο Ανθυπολοχαγός Νικόλαος Φίλης και βοηθός Διμοιρίτη της 4ης Διμοιρίας ο Έφεδρος Ανθυπολοχαγός Γεώργιος Χαροκόπος. Οι άλλες 3 Διμοιρίες εγκαταστάθηκαν σε γειτονικά υψώματα.
Μόλις εγκαταστάθηκαν στο Ύψωμα 381 οι Έλληνες άρχισαν να σκάβουν πρόχειρα χαρακώματα, ατομικές θέσεις και θέσεις πολυβόλων. Το έδαφος ήταν καλυμμένο με πάγο και συχνά τα φτυάρια έσπαγαν. «Το χιόνι, που είχε από ημέρας καλύψει το ύψωμα είχε μεταβληθεί εις στρώμα πάγου, που δεν άφηνε των σκαπάνην να πάει βαθιά και ν’ ανοίξει χαρακώματα», γράφει ο πολεμικός ανταποκριτής Κίμων Σκορδίλης.
Η κινεζική επίθεση
Στις 12 τα μεσάνυχτα της 29/1 εκδηλώθηκε η επίθεση του 334 κινεζικού Συντάγματος, με καταιγιστικά πυρά, από αυτόματα όπλα, όλμους και χειροβομβίδες. Συνοδευόταν από ήχους σαλπίγγων και αλαλαγμούς με σκοπό να καμφθεί το ηθικό των αντιπάλων. Οι Έλληνες ήταν προετοιμασμένοι γι’ αυτό, καθώς οι Κινέζοι είχαν ακολουθήσει την ίδια τακτική εναντίον των Αμερικανών πεζοναυτών στο παγωμένο Τσοσίν. Οι Έλληνες είχαν εκπαιδευτεί και χρησιμοποιούσαν νέα αμερικανικά όπλα: τα ημιαυτόματα τυφέκια Μ-1, τα οπλοπολυβόλα BAR και τα πολυβόλα Browning, ενώ οι αξιωματικοί χρησιμοποιούσαν τα υποπολυβόλα Thompson και M-3.
Όπως αφηγήθηκε στον Ηλία Μαγκλίνη, το 2002, ο Νικόλαος Φίλης Υποστράτηγος ε.α. πλέον, στην πρώτη φάση της επίθεσης σκοτώθηκαν αρκετοί Έλληνες στρατιώτες, ανάμεσά τους ο πολυβολητής Δ. Μιτσινίγκος. Ο άλλος πολυβολητής Σαντοριναίος τραυματίστηκε και αιχμαλωτίστηκε από τους Κινέζους. Ο Χ. Γκιόλιας, ένας από τους άνδρες του ΕΚΣΕ, στα απομνημονεύματά του ανέφερε την ξαφνική επίθεση των Κινέζων που πυροβόλησαν τον Σωτήριο Στασινόπουλο, στρατιώτη σκοπό, από το Λεκεσούρι Αρκαδίας και υποχρέωσαν τους Έλληνες να καλυφθούν στα χαρακώματα. Δίνονταν μάχες, Ελλήνων και Κινέζων σώμα με σώμα. Με χειροβομβίδες, πιστόλια και αυτόματα, οι άνδρες του ΕΚΣΕ κρατούσαν με νύχια και με δόντια τις θέσεις τους. Οι Κινέζοι εγκατέστησαν πολυβολείο 3-5 μέτρα μακριά από την κορυφή του Υψώματος 381 και άρχισαν να βάλλουν εναντίον των Ελλήνων, που απαντούσαν, όμως οι Κινέζοι συνέχιζαν να επιτίθενται. Όσοι δεν σκοτώνονταν κρύβονταν στο πυκνόφυτο πρανές, κοντά στις ελληνικές θέσεις. Η ανταλλαγή πυρών συνεχίστηκε και υπήρχαν πολλοί νεκροί εκατέρωθεν.
Η ελληνική αντεπίθεση
Λίγο μετά την έναρξη της μάχης, ο Υπολοχαγός Μίσσας κάλεσε τον επικεφαλής της 3ης Διμοιρίας, Έφεδρο Ανθυπολοχαγό Απόστολο Σταθιά που βρισκόταν με τη διμοιρία του δυτικά του 381, για να συνεννοηθούν για τις επόμενες ενέργειές τους. Όμως ο Σταθιάς έπεσε νεκρός από βλήμα όλμου, κατά πάσα πιθανότατα. Ήταν ο πρώτος Έλληνας αξιωματικός που σκοτώθηκε στην Κορέα. Λίγο αργότερα τραυματίστηκε και ο Διοικητής του Λόχου, Υπολοχαγός Μίσσας και έφυγε για τον σταθμό επίδεσης του Τάγματος. Το ίδιο έγινε και με την Έφεδρο Ανθυπολοχαγό Χαροκόπο και τον Αμερικάνο παρατηρητή Πυροβολικού, Υπολοχαγό McQue, που αποχώρησε με τη βοήθεια ενός στρατιώτη. Τη διοίκηση του 4ου Λόχου ανέλαβε ο Ανθυπολοχαγός, τότε, Νικόλαος Φίλης, ο οποίος φοβούμενος μήπως οι Έλληνες μείνουν χωρίς πυρομαχικά, έστειλε δύο στρατιώτες να μαζέψουν φυσίγγια από νεκρούς και τραυματίες για εφοδιαστούν οι υπόλοιποι.
Αμέσως χτύπησε το τηλέφωνο. Ήταν ο Διοικητής του Τάγματος Αντισυνταγματάρχης Αρμπούζης που ρώτησε τον Φίλη τι συμβαίνει. Ο Φίλης, αφού εξήγησε τα γεγονότα ζήτησε ενισχύσεις. Πραγματικά, σε 20-25 λεπτά έφτασε μια ομάδα του 2ου Λόχου με επικεφαλής τον ικανότατο Λοχία Κεχαγιά. Ο Φίλης τους τοποθέτησε εκατέρωθέν του και τους έδωσε εντολές προς τα πού να πυροβολούν. Παράλληλα, συμμαχικά αεροπλάνα άρχισαν να ρίχνουν φωτιστικά βλήματα. Οι Έλληνες πέρασαν στην αντεπίθεση εξοντώνοντας τους Κινέζους πολυβολητές και όσους βρίσκονταν δίπλα τους. Όσοι απέμειναν άρχισαν να καταδιώκονται από τους Έλληνες σχεδόν μέχρι τους πρόποδες του υψώματος.
Εκεί αποσύρθηκαν για να ανασυνταχθούν. Ήταν 4.30 π.μ. Οι Κινέζοι δεν έκαναν επιθέσεις την ημέρα, γιατί τα «ανθρώπινα κύματα» ήταν εύκολος στόχος για την αμερικανική Αεροπορία και το Πυροβολικό των Η.Π.Α. Οι Έλληνες, αφού αποκατέστησαν πλήρως την κυριαρχία τους στο Ύψωμα 381 έμειναν με το δάχτυλο στη σκανδάλη μέχρι να ξημερώσει. Το επόμενο πρωί έφτασαν εκεί ο Διοικητής του 7ου Συντάγματος Ιππικού Συνταγματάρχης Ουίλιαμ Χάρις και ο Διοικητής του ΕΚΣΕ Αντισυνταγματάρχης Διονύσιος Αρμπούζης, μαζί με επιτελείς τους για να έχουν πλήρη εικόνα για όσα έγιναν το προηγούμενο βράδυ στο Ύψωμα 381.
Το μόνο αξιοσημείωτο γεγονός ήταν η επίθεση ενός κινεζικού Συντάγματος 3.000 ανδρών εναντίον της 1ης Διμοιρίας του 3ου Λόχου, που είχε διατεθεί στον 1ο Λόχο. Οι στρατιώτες μας πολέμησαν γενναία, αλλά τελικά υποχρεώθηκαν να συμπτυχθούν, με την κάλυψη του 1ου Λόχου. Ένας στρατιώτης σκοτώθηκε και έξι, ανάμεσά τους και ο Διμοιρίτης, Ανθυπολοχαγός Αναστάσιος Δικαίος τραυματίστηκαν.
Ο Ελληνικός Λόχος αντιμετώπισε 3.000 Κινέζους, από τους οποίους οι 650 σκοτώθηκαν. Ο Βρετανός Μικ Χίκεϊ βετεράνος του πολέμου της Κορέας και συγγραφέας γράφει ότι οι Έλληνες σκότωσαν 800 Κινέζους. Αν και οι Κινέζοι συνήθιζαν να απομακρύνουν τους νεκρούς και τους τραυματίες των μαχών, στο Ύψωμα 381 είχαν μείνει 128 σοροί. Η ελληνική πλευρά είχε 9 νεκρούς (τον Ανθυπολοχαγό Σταθιά και 8 οπλίτες) και 14 τραυματίες (τον Υπολοχαγό Μίσσα, τους Ανθυπολοχαγούς Δικαίο και Χαροκόπο, τον Λοχία Νίκου και 10 οπλίτες).
Με χασίς και όπιο οι Κινέζοι στρατιώτες!
Η μάχη στο Ύψωμα 381 ήταν μία από τις πιο σκληρές και τις πιο καθοριστικές του πολέμου της Κορέας. Υπήρξαν μονομαχίες σώμα με σώμα. Όπως είπε το 2002 ο Ν. Φίλης, πολλές φορές οι Κινέζοι, όταν τους τρυπούσαν με τις ξιφολόγχες γελούσαν! Αργότερα, οι Έλληνες βρήκαν σε πτώματα Κινέζων σακουλάκια με χασίς και όπιο. Ίσως τους έστελναν «φτιαγμένους» στη μάχη, όμως ήταν γενναίοι πολεμιστές. Είχαν την ατυχία, οι συγκεκριμένοι πάντως, να αντιμετωπίσουν Έλληνες στρατιώτες άρτια εκπαιδευμένους, οπλισμένους με σύγχρονα όπλα και αποφασισμένους να κρατήσουν με κάθε κόστος το Ύψωμα 381. Όπως είπε ο Υποστράτηγος ε.α. Νικόλαος Φίλης επρόκειτο για μία από τις σημαντικότερες μάχες του πολέμου της Κορέας. Πολέμησαν Πεζικό με Πεζικό, και οι μάχες δόθηκαν σώμα με σώμα. Η Αεροπορία και το Πυροβολικό δεν μπορούσαν να επέμβουν, γιατί θα σκότωναν και τους Έλληνες
Δόξα και τιμή στους Έλληνες από όλο τον κόσμο
Η μάχη του Υψώματος 381 έγινε γνωστή σε όλο τον κόσμο και προκάλεσε παγκόσμιο θαυμασμό, ενώ το ΕΚΣΕ έλαβε δεκάδες συγχαρητήριες επιστολές. Η συμμετοχή των Ελλήνων στον πόλεμο της Κορέας έγινε και ταινία στο Χόλιγουντ με τον τίτλο «The Glory Brigade» («Η ταξιαρχία της δόξας») το 1953, σε σκηνοθεσία Robert Webb. Το καστ είναι αξιόλογο: Victor Mature, ο Ελληνοαμερικανός Αλεξάντερ Σκούρμπι, Lee Marvin, Richard Egan, που κέρδισε εκείνη τη χρονιά το βραβείο του καλύτερου πρωτοεμφανιζόμενου ηθοποιού κ.ά. Η ταινία αφηγείται τη συνεργασία Αμερικανών και Ελλήνων στην Κορέα, που άλλωστε ήταν άψογη. Όπως είπε κι ο Πρόεδρος Χάρι Τρούμαν, στην Κορέα, οι Βρετανοί, οι Αυστραλοί και οι Έλληνες μας καταλάβαιναν καλύτερα από τους υπόλοιπους Συμμάχους.
Την επόμενη εβδομάδα θα δούμε πώς ο Στάλιν έσπρωξε τον Μάο να εμπλακεί στον πόλεμο της Κορέας, όπου 1.000.000 Βορειοκορεάτες και Κινέζοι, τουλάχιστον σκοτώθηκαν…
Πηγή: Ηλίας Δ. Μαγκλίνης, «ΥΨΩΜΑ 381, Η ΠΡΩΤΗ ΜΕΓΑΛΗ ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΤΑΓΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΟΡΕΑ», ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ «ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ», Τ. 76, ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ, 2002
