Έχουμε λίγους μήνες καιρό πριν ο πληθωρισμός των τροφίμων απογειωθεί ξανά, προβλέπει ανάλυση της Oxford Economics. Ο επικεφαλής οικονομολόγος του οίκου Tόμας Ντβόρακ μιλάει στο in.
Η ετυμηγορία των οικονομολόγων για το πώς θα κινηθεί ο πληθωρισμός στα τρόφιμα τους επόμενους μήνες στην Ευρωζώνη είναι σαφής: μην επαναπαύεστε με την επιβράδυνση του καλοκαιριού, από το 2027 η άνοδος στις τιμές θα επιταχυνθεί.
Το βασικό σενάριο προβλέπει οι ακραίες κλιματικές συνθήκες του καλοκαιριού θα συμβάλλουν στην αύξηση του πληθωρισμού τροφίμων κατά μία ποσοστιαία μονάδα, από το 2027. Αντίστοιχα, οι διαταραχές στον εφοδιασμό πρώτων υλών και οι αυξήσεις στα κόστη εισροών (ενέργεια, λιπάσματα), εκτιμάται ότι ωθούν ανοδικά τις τιμές των τροφίμων κατά περίπου μισή ποσοστιαία μονάδα το επόμενο δωδεκάμηνο.
Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Oxford Economics Τόμας Ντβόρακ, μιλάει στο in για το τι πρέπει να περιμένουν τους επόμενους μήνες οι Έλληνες καταναλωτές και απαντά στο ερώτημα γιατί η Ελλάδα έχει υψηλότερο πληθωρισμό τροφίμων από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.
πληθωρισμός
Αντιφατική εικόνα
Ο πληθωρισμός του Ιουνίου στην Ευρωζώνη ήταν πιο ήπιος από ό,τι τον Μάιο, με ετήσια αύξηση κατά 2,8%, έναντι 3,2%. Οι ενεργειακές ανατιμήσεις παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, στο 8,5%, αλλά χαμήλωσαν ταχύτητα από το 10,8% των προηγούμενων μηνών. Το εντυπωσιακό είναι ότι ο πληθωρισμός στα τρόφιμα (χωρίς τον καπνό και το αλκοόλ), υποχώρησε στο 1,1%, σύμφωνα με τα οριστικά στοιχεία της Eurostat. Πρόκειται για το χαμηλότερο σημείο εδώ και πέντε χρόνια, επισημαίνει η Οxford Economics.
Ωστόσο οι οικονομολόγοι του διεθνούς οίκου περιγράφουν την τρέχουσα εικόνα ως αντιφατική, καθώς η επιβράδυνση των τελευταίων μηνών συνυπάρχει με πληθωριστικά ρίσκα που παραμένουν ανοιχτά για το επόμενο διάστημα.
Μήπως η ΕΚΤ υπερεκτιμά τον κίνδυνο;
Η ΕΚΤ αναμένει επιτάχυνση του πληθωρισμού τροφίμων στο 3,3% σε ετήσια βάση έως το τέταρτο τρίμηνο του 2026, κάτι που θα απαιτούσε ρυθμό αύξησης υπερδιπλάσιο του συνηθισμένου για το δεύτερο εξάμηνο της χρόνιας. Οι αναλυτές της Oxford Economics χαρακτηρίζουν το σενάριο αυτό μη ρεαλιστικό, στηριζόμενοι στο δικό τους μοντέλο πρόβλεψης βραχυπρόθεσμων εξελίξεων, το οποίο δείχνει ρυθμούς κάτω του 2% έως το τέλος του 2026. Ακόμη και το πιο ήπιο σενάριο της ΕΚΤ, με κορύφωση στο 3,2% το πρώτο τρίμηνο του 2027, θεωρείται πιο κοντά στην πραγματικότητα αλλά και πάλι υπερβολικά επιθετικό για το βραχυπρόθεσμο διάστημα.
Αναθεωρημένες προβλέψεις
Για φέτος, η Oxford Economics μειώνει την πρόβλεψή της για τον πληθωρισμό τροφίμων, αλκοολούχων και καπνού στο 2,1%, από προηγούμενη εκτίμηση 2,8%. Για το 2027 όμως αναμένεται σαφής επιτάχυνση, με τον δείκτη να πλησιάζει το 3%, κορυφώνοντας το πρώτο εξάμηνο πριν αποκλιμακωθεί σταδιακά στο δεύτερο. Οι οικονομολόγοι εντάσσουν τη συγκυρία σε ένα ευρύτερο μοτίβο συχνότερων διαταραχών προσφοράς που πλήττουν την ευρωπαϊκή οικονομία μέσω των τιμών τροφίμων, κάτι που κατά τη γνώμη τους απαιτεί πιο έγκαιρη αντίδραση από τις κεντρικές τράπεζες, ώστε να αποφευχθεί η παγίωση των πληθωριστικών προσδοκιών σε υψηλά επίπεδα.
Η κατάσταση στην Ελλάδα
Η Ελλάδα διαφέρει από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, αφού οι ανατιμήσεις στα μη επεξεργασμένα τρόφιμα και τις υπηρεσίες λειτουργούν ως δομικός παράγοντας πληθωριστικών πιέσεων, όπως επισημαίνει και η ΤτΕ.
Το 3,9% του εναρμονισμένου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή του Ιουνίου, προέρχεται πρωτίστως από τις αυξήσεις στην ενέργεια κατά 14,7%. Υπενθυμίζεται ότι τον Απρίλιο και τον Μάιο οι ενεργειακές αυξήσεις ήταν 21,6% και 20% αντίστοιχα, σχεδόν διπλάσιες από ό,τι στην Ευρωζώνη. Ο πληθωρισμός στην κατηγορία τρόφιμα-καπνός-αλκοόλ κινήθηκε στο 2,2% (έναντι 1,5% στην Ευρωζώνη). Ο πληθωρισμός στα μη επεξεργασμένα τρόφιμα εξακολουθεί να κινείται με ταχύτερους ρυθμούς από την Ευρωζώνη (5,1% έναντι 3,1%). Οι υπηρεσίες ανατιμήθηκαν κατά 4,5% σε ετήσια βάση, έναντι 3,3% στην Ευρωζώνη.
πληθωρισμός
Τα χειρότερα έρχονται;
Η ανάλυση της Oxford Economics προβλέπει ότι οι τιμές των τροφίμων δεν θα αυξηθούν απότομα πριν από το επόμενο έτος. Αυτό σημαίνει ότι τα χειρότερα δεν έχουν έρθει ακόμα για τους Ευρωπαίους καταναλωτές;
«Δεν θα ήθελα απαραίτητα να το διατυπώσω ως ‘τα χειρότερα δεν έχουν έρθει ακόμα’ κάτι που, κατά κάποιον τρόπο, ισχύει σχεδόν πάντα», απαντά ο οικονομολόγος Τόμας Ντβόρακ. Ο ίδιος μας καλεί να δούμε τη θετική πλευρά. «Το καλό είναι ότι οι τιμές των τροφίμων είναι πολύ χαμηλές. Στην πραγματικότητα, μειώνονται για σχεδόν τα μισά από τα επιμέρους είδη αυτή τη στιγμή. Οι βραχυπρόθεσμες εκτιμήσεις μας υποδηλώνουν ότι αυτό θα συνεχιστεί για τουλάχιστον δύο μήνες».
Παράθυρο ευκαιρίας
Για την Ελλάδα οι τιμές μόνο χαμηλές δεν μπορούν να χαρακτηριστούν, αφού ο σωρευτικός πληθωρισμός στα τρόφιμα αγγίζει το 39% σε βάθος πενταετίας. Όμως η βραχυπρόθεσμη επιβράδυνση στις πληθωριστικές πιέσεις δίνει ένα χρονικό περιθώριο στους μεγάλους λιανέμπορους να μην προχωρήσουν σε ανατιμήσεις το καλοκαίρι. Η «συμφωνία κυρίων» κυβέρνησης – σουπερμάρκετ και βιομηχανίας τροφίμων για προσωρινή μείωση τιμών σε βασικά αγαθά τον Σεπτέμβριο – Οκτώβριο, συμπίπτει με το παράθυρο ευκαιρίας που αφήνουν ανοιχτό οι οικονομολόγοι, πριν ο πληθωρισμός στα τρόφιμα πάρει ξανά την ανιούσα.
«Η αρνητική πλευρά είναι ότι οι πρόσφατες διαταραχές, ιδίως ο πόλεμος ΗΠΑ-Ιράν και η συναφής διαταραχή στις τιμές των πρώτων υλών, καθώς και τα ακραία καιρικά φαινόμενα, συμπεριλαμβανομένων των καυσώνων του καλοκαιριού, θα ωθήσουν τις τιμές των τροφίμων ανοδικά», μας σερβίρει το πικρό ποτήρι ο επικεφαλής οικονομολόγος της Oxford Economics.
«Δεδομένου του τρόπου παραγωγής των τροφίμων, ιδιαίτερα των καλλιεργειών, χρειάζεται χρόνος για να γίνουν αισθητές οι αρνητικές διαταραχές», συμπληρώνει. «Εκτιμούμε ότι οι τιμές των τροφίμων στην Ευρωζώνη θα μπορούσαν να αυξηθούν συνολικά πάνω από 3% το επόμενο έτος – ποσοστό που παραμένει σχετικά μέτριο σε σύγκριση με τα υψηλά επίπεδα του 17% που παρατηρήσαμε μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, αν και πιθανώς υπάρχει κάποιος κίνδυνος περαιτέρω ανόδου λόγω του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν».
Γιατί οι Έλληνες πληρώνουν ακριβότερα τα τρόφιμα;
Γιατί στην Ελλάδα ο πληθωρισμός στα μη επεξεργασμένα τρόφιμα είναι τόσο υψηλός, ως και διπλάσιος από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης;
Η απάντηση του οικονομολόγου είναι συγκρατημένη. «Πράγματι, η Ελλάδα αντιμετωπίζει επί του παρόντος υψηλότερο πληθωρισμό στα τρόφιμα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Εν μέρει αυτό οφείλεται σε απλά φαινόμενα βάσης. Ο πληθωρισμός των τιμών των τροφίμων ήταν ελαφρώς χαμηλότερος στην Ελλάδα πέρυσι σε σχέση με την Ευρωζώνη συνολικά (2,3% έναντι 2,6%), κάτι που ίσχυε και τα προηγούμενα έτη. Οπότε, σε κάποιο βαθμό, αυτό μπορεί απλώς να αντανακλά μια μικρή αναπροσαρμογή».
» Όσον αφορά συγκεκριμένα είδη στην κατηγορία των μη επεξεργασμένων ποιημένων τροφίμων, φαίνεται ότι είναι κυρίως οι τιμές του κρέατος στην Ελλάδα που ωθούν τον πληθωρισμό προς τα πάνω. Η προηγούμενη ισχυρή αύξηση των τιμών των φρούτων και λαχανικών έχει πλέον επιβραδυνθεί. Αυτό σχετίζεται με τοπικές επιδημίες ζωονόσων στα αμνοερίφια, καθώς και με τις υψηλές παγκόσμιες τιμές του βόειου κρέατος».
Τι να περιμένουμε από εδώ κι εμπρός;
«Αναμένουμε ότι ολόκληρος ο τομέας των τροφίμων, του αλκοόλ και του καπνού (όπου τα τρόφιμα και τα μη αλκοολούχα ποτά αποτελούν το 60% του συνόλου) θα σημειώσει αύξηση τιμών 3,2% φέτος. Τα αλκοολούχα ποτά και ο καπνός επιβραδύνουν ελαφρώς αυτή την αύξηση, οπότε ειδικά για τα τρόφιμα ο πληθωρισμός φέτος θα κυμανθεί γύρω στο 3,5 – 4%. Η τρέχουσα πρόβλεψή μας για το 2027 είναι 1,8%, αν και πιθανότατα θα την αναθεωρήσουμε προς τα πάνω στην επικαιροποίηση των προβλέψεών μας τον Αύγουστο», καταλήγει ο εκπρόσωπος της Oxford Economics.
