Από τα μέτρα που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός και παρουσίασε αναλυτικότερα χθες το οικονομικό επιτελείο, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο ειδικός επενδυτικός λογαριασμός για παιδιά. Η πρόθεση είναι το νέο εργαλείο να είναι διαθέσιμο στους νέους γονείς από τις αρχές του 2027, αφού προηγηθεί η απαραίτητη τεχνική επεξεργασία και η συνεννόηση με τις τράπεζες και τους υπόλοιπους φορείς της αγοράς.
Ο λογαριασμός θα μπορεί να ανοίγεται από τους γονείς για τα παιδιά τους κατά τα δύο πρώτα χρόνια της ζωής τους. Ως εκ τούτου, θα αφορά και παιδιά που έχουν γεννηθεί από το 2025 και μετά.
Η βασική πρόβλεψη είναι ότι το κράτος θα «ταιριάζει» τις καταβολές που πραγματοποιεί ο γονιός στον λογαριασμό, αλλά και ενδεχομένως συγγενείς ή φίλοι, για παράδειγμα ως δώρο σε γενέθλια ή γιορτές. Η κρατική συμμετοχή θα φτάνει έως τα 1.200 ευρώ τον χρόνο και θα συνεχίζεται μέχρι το παιδί να ενηλικιωθεί, δηλαδή μέχρι τη συμπλήρωση των 18 ετών.
Το ετήσιο ανώτατο ποσό της κρατικής συνεισφοράς προβλέπεται, μάλιστα, να αυξάνεται κατά 10% κάθε πενταετία. Συγκεκριμένα, η κλιμάκωση διαμορφώνεται ως εξής:
1.200 ευρώ για τα πρώτα 5 χρόνια
1.320 ευρώ για τα έτη 6 έως 10
1.452 ευρώ για τα έτη 11 έως 15
1.597 ευρώ για τα έτη 16 έως 18
Από την πλευρά του γονέα, το ανώτατο ποσό που μπορεί να κατατίθεται σε ετήσια βάση ανέρχεται σε 10.000 ευρώ. Ο περιορισμός αυτός αποσκοπεί στο να αποτραπεί η χρήση του λογαριασμού ως μέσου μεταφοράς ή απόκρυψης μεγαλύτερων περιουσιακών ποσών, με τις καταβολές να παραμένουν σε λογικά επίπεδα. Αν σε κάποια χρονιά δεν πραγματοποιηθεί κατάθεση από τον γονέα, ο λογαριασμός παραμένει ενεργός και συνεχίζει να αποδίδει, απλώς δεν ενεργοποιείται για εκείνο το έτος η αντίστοιχη κρατική συνεισφορά. Τα ποσά που αντιστοιχούν στη συμμετοχή του Δημοσίου θα πιστώνονται στους λογαριασμούς σε τακτά χρονικά διαστήματα από το υπουργείο Οικονομικών.
Η δυνατότητα ανάληψης των χρημάτων θα ενεργοποιείται κατά κανόνα μόνο όταν το παιδί συμπληρώσει τα 18 χρόνια του. Εξαιρέσεις προβλέπονται σε ιδιαίτερες περιπτώσεις, όπως ο θάνατος του γονέα ή του παιδιού, καθώς και σοβαρά προβλήματα υγείας του παιδιού που απαιτούν χειρουργική επέμβαση και έχουν πιστοποιηθεί από δημόσιο νοσοκομείο.
Τα χρήματα που κατατίθενται δεν θα παραμένουν απλώς ως υπόλοιπο στον λογαριασμό. Θα επενδύονται, με στόχο να δημιουργηθεί το μεγαλύτερο δυνατό κεφάλαιο για το παιδί. Οι ακριβείς κανόνες, ο τρόπος διαχείρισης, οι παραδοχές και οι προδιαγραφές των επενδύσεων αναμένεται να καθοριστούν μέσα από τη διαβούλευση με την αγορά.
Οι επιτρεπόμενες επενδύσεις θα περιλαμβάνουν αμοιβαία κεφάλαια, μετοχές, εταιρικά ομόλογα που διαπραγματεύονται σε οργανωμένες αγορές, καθώς και κρατικούς τίτλους. Παράλληλα, θα υπάρχει γεωγραφικός περιορισμός, καθώς οι επενδύσεις θα μπορούν να πραγματοποιούνται αποκλειστικά μέσω οργανωμένων αγορών στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση, χωρίς δυνατότητα τοποθετήσεων σε τρίτες χώρες.
Με βάση τα ανώτατα ποσά που προβλέπεται να καταβάλλονται, το αρχικό κεφάλαιο που θα έχει συγκεντρωθεί στο τέλος της 18ετίας υπολογίζεται σε 49.304 ευρώ. Το τελικό ποσό, ωστόσο, θα εξαρτάται από τις αποδόσεις των επενδύσεων. Ενδεικτικά, με μέση ετήσια απόδοση 3% μπορεί να ξεπεράσει τις 60.000 ευρώ, με απόδοση 5% να υπερβεί τις 75.000 ευρώ, ενώ με απόδοση 7% μπορεί να προσεγγίσει ή και να ξεπεράσει τις 90.000 ευρώ.
Η θέσπιση του μέτρου εκτιμάται ότι μπορεί να εντείνει τον ανταγωνισμό μεταξύ των τραπεζών, οι οποίες εμφανίζονται θετικές απέναντι στην πρωτοβουλία. Εκτιμάται ότι ο θεσμός μπορεί να ενισχύσει σημαντικά την αποταμίευση, έναν τομέα στον οποίο η Ελλάδα βρίσκεται χαμηλά σε σύγκριση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες. Ως αποτέλεσμα, οι τράπεζες αναμένεται να επιδιώξουν τη δημιουργία όσο το δυνατόν πιο ανταγωνιστικών επενδυτικών προϊόντων.
Παράλληλα, προβλέπεται ότι κάθε πάροχος, εκτός από τις τράπεζες, μπορούν να συμμετέχουν ασφαλιστικές εταιρείες και επιχειρήσεις επενδυτικών υπηρεσιών που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα και έχουν λάβει την απαιτούμενη πιστοποίηση από την Τράπεζα της Ελλάδος, θα πρέπει να διαθέτει τουλάχιστον ένα προϊόν με εγγύηση κεφαλαίου. Από εκεί και πέρα, οι γονείς που επιθυμούν υψηλότερες αποδόσεις θα μπορούν να επιλέγουν προϊόντα με μεγαλύτερο επενδυτικό ρίσκο.
Ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα της πρωτοβουλίας είναι η θέσπιση κοινών κανόνων πληροφόρησης και σύγκρισης. Θα υπάρχει ενιαίο πρότυπο γνωστοποίησης, κοινός συνολικός δείκτης κόστους (Total Expense Ratio), καθώς και ενιαία μεθοδολογία υπολογισμού για όλους τους διαφορετικούς τύπους παρόχων. Με αυτόν τον τρόπο, ακόμη και ένας γονιός χωρίς ιδιαίτερες γνώσεις επενδύσεων θα μπορεί να συγκρίνει τα διαθέσιμα προϊόντα με βάση τους ίδιους όρους. Επιπλέον, θα παρέχεται η δυνατότητα δωρεάν αλλαγής τόσο επενδυτικού προϊόντος όσο και παρόχου.
Σημαντική είναι και η φορολογική αντιμετώπιση του τελικού ποσού. Τα χρήματα που θα λάβει το παιδί μετά την ενηλικίωσή του θα απαλλάσσονται από τον φόρο εισοδήματος, είτε πρόκειται για φόρο επί των τόκων, ύψους 15%, είτε για φόρο υπεραξίας από μεταβίβαση κεφαλαίου είτε για φόρο επί των μερισμάτων.
Κάθε παιδί θα μπορεί να διαθέτει έναν και μόνο επενδυτικό λογαριασμό. Για το άνοιγμά του θα απαιτείται τουλάχιστον ένας από τους δύο γονείς να είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας, ενώ δεν θα τίθενται εισοδηματικά ή περιουσιακά κριτήρια.
Σε ό,τι αφορά το δημοσιονομικό αποτύπωμα, εφόσον ενταχθεί στο πρόγραμμα περίπου το ένα τρίτο των βρεφών που γεννιούνται κάθε χρόνο, περίπου 23.000 παιδιά ετησίως και περίπου 56.000 κατά το πρώτο έτος εφαρμογής, το κόστος για το Δημόσιο υπολογίζεται σε περίπου 55 εκατ. ευρώ κατά το πρώτο έτος. Στη συνέχεια, η ετήσια δαπάνη αναμένεται να αυξάνεται κατά περίπου 27 εκατ. ευρώ, με το συνολικό δημοσιονομικό κόστος να εκτιμάται ότι θα προσεγγίσει το μισό δισεκατομμύριο ευρώ μέχρι το 2040.
