Του Αρχιμανδρίτη Νικοδήμου Κάστιζα, εφημέριο του Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Θηβών
Η περίοδος της Νηστείας των Χριστουγέννων αποτελεί μια σημαντική πνευματική προετοιμασία για τους πιστούς, ενόψει της μεγάλης εορτής της Γεννήσεως του Χριστού.
Ο Αρχιμανδρίτης Νικόδημος Κάστιζας, εφημέριος του Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Θηβών, παρουσιάζει την ιστορική διαδρομή της νηστείας, τους κανόνες που τη διέπουν, αλλά κυρίως αναδεικνύει το βαθύτερο πνευματικό της νόημα.
Η νηστεία των Χριστουγέννων διαρκεί σαράντα ημέρες, χωρίς να έχει την αυστηρότητα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Μέσα από την ιστορική αναδρομή, ο π. Νικόδημος εξηγεί πως μέχρι τον 4ο αιώνα τα Χριστούγεννα και τα Θεοφάνεια εορτάζονταν μαζί στις 6 Ιανουαρίου, υπό την ονομασία «Επιφάνεια».
Σταδιακά οι εορτές διαχωρίστηκαν, με αποτέλεσμα να καθιερωθούν τρεις μεγάλες εορτές: τα Χριστούγεννα στις 25 Δεκεμβρίου, η Περιτομή του Κυρίου την 1η Ιανουαρίου και η Βάπτιση του Χριστού στις 6 Ιανουαρίου. Έτσι διαμορφώθηκε το Ιερό Δωδεκαήμερο.
Όπως επισημαίνει, η νηστεία καθιερώθηκε ως μέσο πνευματικής προετοιμασίας των Χριστιανών για την υποδοχή της Γεννήσεως του Σωτήρος.
Τι ισχύει για τη νηστεία και την κατάλυση ιχθύος
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, μέχρι τις 21 Νοεμβρίου δεν επιτρέπεται η κατανάλωση ψαριού. Από τις 21 Νοεμβρίου και μέχρι τις 17 Δεκεμβρίου επιτρέπεται η κατάλυση ιχθύος, εκτός από τις Τετάρτες και τις Παρασκευές.
Ωστόσο, ο π. Νικόδημος υπογραμμίζει ότι η σωματική νηστεία δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται με αυστηρότητα απέναντι σε όλους ανεξαιρέτως.
Δεν αφορά με τον ίδιο τρόπο τους ασθενείς, τους ηλικιωμένους, τους ευπαθείς συνανθρώπους μας, αλλά ούτε και τις πολυμελείς οικογένειες που ενδέχεται να αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες.
Γι’ αυτό, όπως τονίζει, σημαντικός είναι ο ρόλος του πνευματικού, ο οποίος μπορεί να καθοδηγήσει κάθε πιστό στον τρόπο με τον οποίο θα τηρήσει τη νηστεία.
Η μεγαλύτερη νηστεία είναι αυτή της ψυχής και της γλώσσας
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο Αρχιμανδρίτης Νικόδημος στο ουσιαστικό μήνυμα της νηστείας, που δεν περιορίζεται μόνο στην αποχή από συγκεκριμένες τροφές.
Η πραγματική πνευματική προσπάθεια αφορά και την αποχή από το ψέμα, τη συκοφαντία, τη διαστρέβλωση της αλήθειας, τις προσβολές και κάθε συμπεριφορά που πληγώνει τον Θεό και τον συνάνθρωπο.
Και καταλήγει με μια χαρακτηριστική λαϊκή φράση που αποτυπώνει με τον πιο εύστοχο τρόπο το νόημα της νηστείας:
«Τι αξία έχει να μην τρώω κρέας σαράντα μέρες, αλλά με τη γλώσσα μου να φάω τον κρεοπώλη».
Το μήνυμα για τα Χριστούγεννα
Κλείνοντας, ο π. Νικόδημος απευθύνει μια θερμή παράκληση προς όλους, σχετικά με την ευχή που ανταλλάσσουμε αυτή την περίοδο:
«Η ευχή των ημερών να είναι Καλά Χριστούγεννα και όχι Καλές γιορτές».
Ένα μήνυμα που υπενθυμίζει ότι η νηστεία δεν είναι απλώς μια διατροφική συνήθεια, αλλά μια ευκαιρία αυτοκριτικής, αγάπης, συγχώρεσης και ουσιαστικής προετοιμασίας για τη μεγάλη γιορτή της Χριστιανοσύνης.
