Μια σελίδα που έλειπε για περισσότερο από έναν αιώνα από το περίφημο Παλίμψηστο του Αρχιμήδη εντοπίστηκε σε μουσείο της Γαλλίας, φέρνοντας στο φως νέο τμήμα από την πραγματεία «Περί Σφαίρας και Κυλίνδρου»
Μια σελίδα που έλειπε για περισσότερα από 100 χρόνια από το περίφημο Παλίμψηστο του Αρχιμήδη εντοπίστηκε πρόσφατα στο Μουσείο Καλών Τεχνών της πόλης Μπλουά στη Γαλλία, επαναφέροντας στο προσκήνιο ένα από τα σημαντικότερα επιστημονικά χειρόγραφα που έχουν σωθεί από την αρχαιότητα, σύμφωνα με το Art News.
Στη μία πλευρά της περγαμηνής διακρίνεται τμήμα από το έργο του Αρχιμήδη «Περί Σφαίρας και Κυλίνδρου», μια από τις σημαντικότερες πραγματείες του μεγάλου μαθηματικού. Η άλλη πλευρά είχε καλυφθεί με εικονογράφηση πιθανότατα τον 20ό αιώνα, γεγονός που συνέβαλε στο να παραμείνει για χρόνια απαρατήρητο το αρχικό κείμενο.
Ένα χειρόγραφο του 10ου αιώνα
Το Παλίμψηστο του Αρχιμήδη δημιουργήθηκε τον 10ο αιώνα στην Ελλάδα και περιλαμβάνει αντιγραφές αρκετών έργων του αρχαίου επιστήμονα. Στον Μεσαίωνα, όμως, πολλά από τα αρχικά κείμενα σβήστηκαν, ώστε η περγαμηνή να χρησιμοποιηθεί ξανά για την αντιγραφή άλλων κειμένων. Η πρακτική αυτή ήταν ιδιαίτερα συνηθισμένη, καθώς οι περγαμηνές από δέρμα ζώου ήταν ακριβές και σπάνιες.
Η συγκεκριμένη σελίδα φαίνεται πως χάθηκε κάποια στιγμή μετά το 1906, όταν ένας ιστορικός είχε φωτογραφίσει το χειρόγραφο. Σήμερα το Παλίμψηστο φυλάσσεται στο Walters Art Museum της Βαλτιμόρης, ενώ το 1998 αγοράστηκε σε δημοπρασία του οίκου Christie’s από ανώνυμο συλλέκτη έναντι περίπου 2 εκατομμυρίων δολαρίων — ποσό που αντικατοπτρίζει τη μοναδική επιστημονική του αξία.
© Μπλουά, Μουσείο Καλών Τεχνών, Αρ. Καταλόγου 73.7.52. Φωτογραφία: IRHT-CNRS.
Οι νέες τεχνολογίες που αποκαλύπτουν το κείμενο
Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, ερευνητές κατάφεραν να αποκαλύψουν σβησμένα κείμενα του Αρχιμήδη με τη βοήθεια πολυφασματικής απεικόνισης, μια τεχνική που επιτρέπει την ανάγνωση γραφών που δεν είναι ορατές με γυμνό μάτι.
© Μπλουά, Μουσείο Καλών Τεχνών, Αρ. Καταλόγου 73.7.52. Φωτογραφία: IRHT-CNRS.
Η πρόσφατη ανακάλυψη ανοίγει τον δρόμο για νέες μελέτες. Οι επιστήμονες σχεδιάζουν να χρησιμοποιήσουν πιο προηγμένες τεχνολογίες, όπως αναλύσεις φθορισμού ακτίνων Χ με σύγχροτρον, προκειμένου να αποκαλύψουν ακόμη περισσότερα τμήματα κειμένων που παραμένουν κρυμμένα μέσα στις σελίδες του χειρογράφου.
Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να δώσει νέα ώθηση στην έρευνα γύρω από το Παλίμψηστο, με την ελπίδα ότι θα φωτίσει ακόμη περισσότερες πτυχές του έργου του Αρχιμήδη, ενός από τους σημαντικότερους επιστήμονες της αρχαιότητας.
