Η Μαργαρίτα Παπανδρέου ήταν ένα από τα πιο πρόσφατα αναγνωρίσιμα πρόσωπα που επέλεξαν την αποτέφρωση. Η 103χρονη συγγραφέας και πρώην σύζυγος του Ανδρέα Παπανδρέου έφυγε από τη ζωή στις 18 Σεπτεμβρίου 2026 και, λίγες ημέρες αργότερα, η σορός της οδηγήθηκε στο αποτεφρωτήριο της Ριτσώνας. Η τελευταία επιθυμία της ήταν η τέφρα της να σκορπιστεί στη θάλασσα.
Η αποτέφρωση εξακολουθεί να αποτελεί μειοψηφική επιλογή στην Ελλάδα, όμως τα τελευταία χρόνια κερδίζει σταθερά έδαφος. Πλέον υπάρχουν δύο αποτεφρωτήρια στη χώρα, συνολικά οκτώ κλίβανοι, ενώ η Θεσσαλονίκη βρίσκεται σε τροχιά δημιουργίας της δικής της εγκατάστασης.
Η αλλαγή αυτή δεν έγινε γρήγορα. Η αποτέφρωση νομιμοποιήθηκε στην Ελλάδα το 2006, αλλά χρειάστηκε να περάσουν 13 χρόνια μέχρι να λειτουργήσει το πρώτο αποτεφρωτήριο. Στις 30 Σεπτεμβρίου 2019 ξεκίνησε η λειτουργία του Κέντρου Αποτέφρωσης Νεκρών στη Ριτσώνα. Μέχρι τότε, οι οικογένειες που επέλεγαν την αποτέφρωση ήταν υποχρεωμένες να μεταφέρουν τις σορούς στο εξωτερικό, με τη Σόφια της Βουλγαρίας να αποτελεί για χρόνια τον πιο κοντινό προορισμό.
Στη Ριτσώνα υπήρχαν αρχικά δύο κλίβανοι. Σήμερα είναι έξι. Και από τον Οκτώβριο του 2025 υπάρχει πλέον και δεύτερο ΚΑΝ, στην Αλεξάνδρεια Ημαθίας, με δύο κλιβάνους. Συνολικά, η Ελλάδα διαθέτει πλέον οκτώ.Play Video
Η αύξηση των αποτεφρώσεων αποτυπώνεται καθαρά στα στοιχεία της Ελληνικής Κοινωνίας Αποτέφρωσης και του αποτεφρωτηρίου της Ριτσώνας. Το 2020 η αποτέφρωση αντιστοιχούσε στο 2,2% των θανάτων στην Ελλάδα. Έναν χρόνο αργότερα το ποσοστό ανέβηκε στο 2,73%, το 2022 στο 3,42%, το 2023 στο 4,60%, το 2024 στο 5,17% και το 2025 στο 5,71%. Με την προσθήκη των αποτεφρώσεων που πραγματοποιούνται στην Αλεξάνδρεια, το συνολικό ποσοστό ξεπερνά πλέον το 7%.
Παραμένει λιγότερο διαδεδομένη στην Ελλάδα
Η εικόνα αυτή, βέβαια, εξακολουθεί να απέχει πολύ από τα δεδομένα άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Στη Σλοβενία το ποσοστό αποτέφρωσης για το 2025 έφτασε το 86,69%, στη Δανία το 86,48%, στην Τσεχία το 85,64%, στη Σουηδία το 84,69%, στο Ηνωμένο Βασίλειο το 80,79% και στην Ελβετία το 80,33%. Στην Ισπανία έφτασε το 44,99%, στην Ιταλία το 38,16% και στην Πολωνία το 24%.
Στα Βαλκάνια τα ποσοστά είναι χαμηλότερα. Η Βουλγαρία βρίσκεται στο 6,63%, ενώ η Ελλάδα παραμένει στις τελευταίες θέσεις της σχετικής κατάταξης, με μόνο τη Ρουμανία να καταγράφει μικρότερο ποσοστό, 0,49%. Στην επιλογή της αποτέφρωσης παίζει ρόλο και η οικονομική παράμετρος. Σύμφωνα με ανθρώπους της συγκεκριμένης αγοράς υπολογίζεται ότι το συνολικό κόστος αγγίζει περίπου στα 2.500 ευρώ.
Η αύξηση της ζήτησης έχει δημιουργήσει και έναν οικονομικό κύκλο γύρω από την αποτέφρωση. Η CREM Services, η εταιρεία που λειτουργεί το ΚΑΝ της Ριτσώνας, έκλεισε το 2025 με κύκλο εργασιών 4,95 εκατ. ευρώ, αυξημένο κατά 9,76% σε σχέση με το 2024. Στα έσοδα δεν περιλαμβάνεται μόνο η ίδια η υπηρεσία της αποτέφρωσης. Υπάρχουν επίσης πωλήσεις τεφροδόχων, λουλουδιών και άλλες συναφείς δραστηριότητες.
Τα κέρδη προ φόρων έφτασαν το 2025 στα 2,71 εκατ. ευρώ, από 2,5 εκατ. ευρώ το 2024. Μετά τους φόρους διαμορφώθηκαν στα 2,11 εκατ. ευρώ, έναντι 1,95 εκατ. ευρώ την προηγούμενη χρήση. Η αποδοτικότητα των ιδίων κεφαλαίων έφτασε το 64,46%, ενώ τα καθαρά κέρδη αντιστοιχούσαν στο 54,75% των πωλήσεων. Τα κέρδη όπως έχει πει ο πρόεδρος της Ελληνικής Κοινωνίας Αποτέφρωσης και του αποτεφρωτηρίου της Ριτσώνας κ. Αντώνης Αλακιώτης, επανεπενδύονται στην επιχείρηση. Έτσι, η Ριτσώνα από δύο κλιβάνους έχει φτάσει στους έξι, ενώ έχει αγοραστεί νέα έκταση δέκα στρεμμάτων και έχει κατασκευαστεί κτίριο 1.000 τετραγωνικών μέτρων, με δυνατότητα περαιτέρω επέκτασης. Το κόστος κάθε αντίστοιχης επένδυσης, σύμφωνα με τον ίδιο, ξεπερνά τα 2,5 έως 3 εκατ. ευρώ.
Η διαδικασία της αποτέφρωσης διαρκεί περίπου τρεις ώρες. Στη Ριτσώνα κοστίζει 780 ευρώ, ενώ στην Αλεξάνδρεια περίπου 1.000 ευρώ. Πριν από την αποτέφρωση υπάρχει η δυνατότητα τελετής αποχαιρετισμού στους χώρους του αποτεφρωτηρίου, ενώ μπορεί να γίνει και μικρή θρησκευτική τελετή σε χώρο εκτός του ΚΑΝ.
Τι συμβαίνει με την Τέφρα
Μετά έρχεται το ζήτημα της τέφρας. Κάποιες οικογένειες παίρνουν την τεφροδόχο στο σπίτι. Άλλες επιλέγουν τη φύλαξή της ή τον διασκορπισμό της σε συγκεκριμένο σημείο. Στην Αλεξάνδρεια υπάρχει επίσης η δυνατότητα να φυτευτεί στον κήπο του ΚΑΝ ή να διασκορπιστεί στη θάλασσα.
Υπάρχουν ακόμη και πιο ιδιαίτερες επιλογές όπου συγγενείς επιλέγουν την τέφρα του αγαπημένου τους να την υποβάλλουν σε ειδική επεξεργασία στο εξωτερικό και να μετατραπεί σε φυσικό διαμάντι, το οποίο μπορεί στη συνέχεια να ενσωματωθεί σε κόσμημα. Η συγκεκριμένη υπηρεσία κοστίζει από 1.500 έως 13.000 ευρώ.
Η λειτουργία του δεύτερου αποτεφρωτηρίου στην Αλεξάνδρεια Ημαθίας, στις 24 Οκτωβρίου 2025, άλλαξε κυρίως τα δεδομένα στη Βόρεια Ελλάδα. Πλέον εξυπηρετείται μια μεγάλη γεωγραφική περιοχή, από τη Θεσσαλία έως τον Έβρο και την Ήπειρο, ενώ φτάνει μέχρι και τα Ιόνια νησιά, όπως η Κέρκυρα, κυρίως για σορούς αλλοδαπών που ζουν εκεί.
Η αλλαγή ήταν άμεση για τη Ριτσώνα. Οι αποτεφρώσεις από τη Βόρεια Ελλάδα αντιστοιχούσαν στο παρελθόν περίπου στο 10% του συνολικού κύκλου εργασιών της. Μετά τη λειτουργία της Αλεξάνδρειας έχουν σχεδόν μηδενιστεί.
Στη Θεσσαλονίκη η προσπάθεια για δημοτικό αποτεφρωτήριο ξεκίνησε το 2016, επί δημαρχίας Γιάννη Μπουτάρη, με χωροθέτηση στα Κοιμητήρια Αναστάσεως του Κυρίου, στην Πυλαία.Το σχέδιο συνάντησε αντιδράσεις από την Εκκλησία και καθυστερήσεις στις απαιτούμενες διαδικασίες. Η διοίκηση του Στέλιου Αγγελούδη έδωσε νέα ώθηση στην υπόθεση και προχώρησε σε επαφές με τα αρμόδια υπουργεία για να ξεπεραστούν πολεοδομικά και περιβαλλοντικά ζητήματα.
Στις 12 Ιουνίου 2025 ο Δήμος Θεσσαλονίκης κατατέθηκε δημόσια πρόσκληση προς δυνητικούς επενδυτικούς φορείς, προκειμένου να καταγράψει το ενδιαφέρον για την κατασκευή και λειτουργία του αποτεφρωτηρίου.
Αρχικά, τη σύνταξη των μελετών και την προετοιμασία της διακήρυξης είχε αναλάβει η Μητροπολιτική Αναπτυξιακή Θεσσαλονίκης. Ο σχεδιασμός προέβλεπε ολοκλήρωση της διαδικασίας στα τέλη του 2025 ή στις αρχές του 2026. Η διαδικασία καθυστέρησε και ο δήμος ανέθεσε σε εξωτερική εταιρεία την ολοκλήρωση των μελετών και της διακήρυξης.
Σύμφωνα με ανθρώπους του Δήμου Θεσσαλονίκης εκτιμάται ότι το προπαρασκευαστικό στάδιο θα ολοκληρωθεί το προσεχές διάστημα, ώστε πριν από το τέλος του φθινοπώρου να προχωρήσει ο διαγωνισμός για την επιλογή αναδόχου. Ο ανάδοχος θα αναλάβει τόσο την κατασκευή όσο και τη λειτουργία του αποτεφρωτηρίου με σύμβαση παραχώρησης.
Τρεις ενδιαφερόμενοι είχαν ανταποκριθεί στη δημόσια πρόσκληση. Ανάμεσά τους ήταν η Crem Services S.A., η οποία λειτουργεί τη Ριτσώνα. Η εταιρεία είχε καταθέσει την πρότασή της από τον Δεκέμβριο του 2025. Η πρόταση προβλέπει δύο κλιβάνους. Η επένδυση εκτιμάται στα 2,5 έως 3 εκατ. ευρώ, όμως το εγχείρημα δεν θεωρείται εύκολο οικονομικά για τα πρώτα χρόνια. Και αυτό γιατί υπολογίζεται ότι απαιτούνται τουλάχιστον 1.200 αποτεφρώσεις ετησίως για να είναι βιώσιμο ένα αποτεφρωτήριο, όταν σήμερα από τη Θεσσαλονίκη και τις περιοχές βόρεια της Θεσσαλίας προκύπτουν περίπου 500 έως 600.
Στη δημόσια πρόσκληση είχαν ανταποκριθεί επίσης τα γραφεία τελετών «Μπαμπούλας» και «Παχούμης», που δραστηριοποιούνται στη Θεσσαλονίκη και συνεργάζονται εδώ και χρόνια με αποτεφρωτήρια στη Σόφια και τη Ριτσώνα. Πάντως, η αποτέφρωση στην Ελλάδα είναι πλέον μια υπαρκτή, αναπτυσσόμενη υποδομή με δύο ΚΑΝ, οκτώ κλιβάνους και μια αγορά που, χρόνο με τον χρόνο, μεγαλώνει.
