Θυσιάζοντας τις Μούσες: Τα αιολικά πάρκα του Ελικώνα
Ποιος αποφασίζει τι θα γίνει σε ένα βουνό, και για λογαριασμό ποιου;
Καθώς η χώρα επιταχύνει την ενεργειακή μετάβαση, η Στερεά Ελλάδα έχει γίνει το κέντρο βάρους της αιολικής ενέργειας. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΕΤΑΕΝ για το πρώτο εξάμηνο του 2026, φιλοξενεί το 43,3% της εγκατεστημένης αιολικής ισχύος πανελλαδικά. Ένα από τα βουνά όπου συγκεντρώνεται αυτή η ανάπτυξη είναι ο Ελικώνας, το «βουνό των Μουσών» στη Βοιωτία. Εδώ και περίπου είκοσι χρόνια, ανεμογεννήτριες, υποσταθμοί, καλώδια και νέοι δρόμοι απλώνονται σε δασικές εκτάσεις και κορυφογραμμές με μεγάλη οικολογική και πολιτισμική αξία.
Πίσω από την υπόσχεση της πράσινης ανάπτυξης, στον Ελικώνα διαμορφώνεται μια σύγκρουση γύρω από τρία ζητήματα:
- την προστασία του ορεινού οικοσυστήματος
- τα μέσα διαβίωσης όσων εξαρτώνται από αυτό
- το ποιος παίρνει τις αποφάσεις
Με αφετηρία την ιστορία ενός μελισσοκόμου του Ελικώνα, το βίντεο-ρεπορτάζ «Θυσιάζοντας τις Μούσες» καταγράφει πόσο έχει αλλάξει το βουνό, πώς αδειοδοτούνται τα αιολικά έργα και πώς αντιδρούν σε αυτά οι κάτοικοι και οι τοπικοί φορείς. Εξετάζει πόσα έργα αντέχει ένα βουνό, τι μένει πίσω όταν ανοίγουν δρόμοι μέσα στο δάσος και ποιος επωμίζεται τελικά το κόστος της μετάβασης.
Μεθοδολογία
Βασιστήκαμε στα δημόσια γεωχωρικά δεδομένα της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) και χαρτογραφήσαμε όλους τους αιολικούς σταθμούς εντός των ορίων του Ελικώνα: τόσο όσους λειτουργούν όσο και όσους βρίσκονται σε κάποιο στάδιο αδειοδότησης. Για κάθε έργο καταγράψαμε τη θέση, την έκταση, την ισχύ, την εταιρεία και το στάδιο αδειοδότησης.
Στο επιτόπιο ρεπορτάζ μιλήσαμε με:
- τον Δήμαρχο Λεβαδέων, Δημήτρη Καραμάνη
- τον Αντιπεριφερειάρχη Βοιωτίας, Γιώργο Ντασιώτη
- τον μελισσοκόμο και Πρόεδρο του Μελισσοκομικού Συλλόγου Λιβαδειάς, Γιώργο Παπιώτη
- τον Αντιπρόεδρο του Συλλόγου Ελικωνίων και Δημοτικό Σύμβουλο Δήμου Λεβαδέων, Δημήτρη Τόλια
Μιλήσαμε επίσης με δύο επιστήμονες:
- την Ελένη Κόλλια, Δασολόγο-περιβαλλοντολόγο, μέλος της επιστημονικής ομάδας της περιβαλλοντικής οργάνωσης «Καλλιστώ»
- τον Δημήτρη Μπορμπουδάκη, Επίκουρο Καθηγητή Περιβαλλοντικής Κοινωνιολογίας στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο
Τι δείχνει η έρευνα
Η έρευνα καταγράφει ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο. Ο Ελικώνας έχει ήδη σηκώσει δυσανάλογο βάρος της ενεργειακής μετάβασης. Παρ’ όλα αυτά, και παρά τον κορεσμό που περιγράφουν οι τοπικοί φορείς, νέα αιολικά έργα εξακολουθούν να σχεδιάζονται και να αδειοδοτούνται στο βουνό. Την ίδια στιγμή, το θεσμικό πλαίσιο αφήνει στις τοπικές κοινωνίες και στους εκλεγμένους εκπροσώπους τους μόνο τη δυνατότητα μιας μη δεσμευτικής γνώμης ή μιας δαπανηρής προσφυγής στη δικαιοσύνη.
Το ερώτημα μένει ανοιχτό: πόσα έργα, πού και με ποιους όρους; Και έχουν τελικά λόγο οι τοπικές κοινωνίες για το τι θα συμβεί στον τόπο τους;
Συντελεστές
Δημοσιογραφική έρευνα και επιμέλεια – Έλλη Ξυπολιτάκη
Κάμερα – Πάνος Πραγιάννης
Μοντάζ / Γραφικά – Βασίλης Βήττας
Συλλογή και επεξεργασία δεδομένων – Δάφνη Καραβόλα
To Project υλοποιήθηκε με την υποστήριξη του μη κερδοσκοπικού δημοσιογραφικού Οργανισμού iMEdD – (Incubator for Media Education and Development)
Δείτε το βίντεο και την έρευνα που δημοσιεύεται στο siriosfm.gr:
Συντελεστές
Δημοσιογραφική έρευνα και επιμέλεια – Έλλη Ξυπολιτάκη
Κάμερα – Πάνος Πραγιάννης
Μοντάζ / Γραφικά – Βασίλης Βήττας
Συλλογή και επεξεργασία δεδομένων – Δάφνη Καραβόλα
