Η προοπτική επανέναρξης των αμερικανικών στρατιωτικών επιχειρήσεων εναντίον του Ιράν εντείνει τις ανησυχίες για νέα κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.
Στο πλαίσιο αυτό, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις έχουν καταρτίσει σχέδια βομβαρδισμού που περιλαμβάνουν τη χρήση της βόμβας GBU-43/B, γνωστής ως «μητέρα όλων των βομβών», κατά ιρανικών ενεργειακών υποδομών και πυρηνικών εγκαταστάσεων, σε περίπτωση που ο πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, διατάξει την επανέναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων, σύμφωνα με αμερικανικό δημοσίευμα που επικαλείται αξιωματούχους με γνώση του θέματος.
Η πιθανή ανάπτυξη της μεγαλύτερης μη πυρηνικής βόμβας στο αμερικανικό οπλοστάσιο, θα μπορούσε να σηματοδοτήσει μία ουσιαστική κλιμάκωση της πολεμικής διαμάχης, παρά το γεγονός ότι αξιωματούχοι που βρίσκονται κοντά στις συζητήσεις σχεδιασμού των πολεμικών επιχειρήσεων δήλωσαν ότι υπάρχουν ερωτηματικά για την αποτελεσματικότητα χρήσης της συγκεκριμένης βόμβας ως προς της επίτευξη των στρατηγικών επιδιώξεων της Ουάσινγκτον.
Την είδηση μετέδωσε και το Reuters, διευκρινίζοντας ότι δεν έχουν επαληθευτεί ανεξάρτητα οι συγκεκριμένες πληροφορίες.
Ενεργειακές υποδομές και πυρηνικές εγκαταστάσεις στο στόχαστρο
Ο Τραμπ έχει ζητήσει την κατάρτιση πρόσθετων σχεδίων επιθέσεων εναντίον ιρανικών στόχων, με ιδιαίτερη έμφαση στις ενεργειακές υποδομές και με πιθανή χρήση της βόμβας MOAB. Ένα από τα σενάρια προβλέπει την πραγματοποίηση των πληγμάτων πριν από την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή ευθύνης της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ (CENTCOM). Με αυτόν τον τρόπο, η αμερικανική κυβέρνηση θα μπορούσε να επιχειρήσει να παρουσιάσει την έκβαση ως νίκη και στη συνέχεια να αποσύρει γρήγορα τις δυνάμεις της.
Στα υπό εξέταση στρατιωτικά σχέδια περιλαμβάνονται επίσης πλήγματα εναντίον ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων, μεταξύ των οποίων η περιοχή Πίκαξ Μάουντεν, με ρητή αναφορά στη χρήση της MOAB. Ο Τραμπ έχει απειλήσει επανειλημμένα ότι θα πλήξει τη συγκεκριμένη περιοχή, όπου οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εκτιμούν ότι η Τεχεράνη έχει αποθηκεύσει εξαρτήματα του πυρηνικού της προγράμματος.
Τι είναι το όρος Pickaxe που απειλεί να πλήξει ο Τραμπ
Οι απειλές αυτές διατυπώθηκαν ακόμα και μετά την αναστολή των εκτεταμένων πολεμικών επιχειρήσεων νωρίτερα μέσα στη χρονιά. Ο Αμερικανός πρόεδρος εξακολουθεί να υπογραμμίζει ότι βασικός στόχος του είναι να διασφαλίσει πως το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο.
Γιατί αμφισβητείται η αποτελεσματικότητα της MOAB
Κατά τον στρατιωτικό σχεδιασμό, το Πεντάγωνο διαμορφώνει ένα ευρύ φάσμα επιλογών για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, από περιορισμένες έως εκτεταμένες επιχειρήσεις. Οι πιο απαιτητικοί στόχοι, όπως εγκαταστάσεις που βρίσκονται βαθιά κάτω από την επιφάνεια του εδάφους, απαιτούν ισχυρότερα όπλα, με τη MOAB να αποτελεί τη μεγαλύτερη συμβατική επιλογή του αμερικανικού οπλοστασίου.
Ωστόσο, υπάρχουν σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την καταλληλότητά της για την καταστροφή ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων που βρίσκονται σε μεγάλο βάθος. Η βόμβα διαθέτει καθοδήγηση μέσω GPS και μπορεί να καταστρέψει μια περιοχή έκτασης αντίστοιχης με εννέα οικοδομικά τετράγωνα. Παρ’ όλα αυτά, εκτιμάται ότι δεν μπορεί να διεισδύσει αρκετά βαθιά ώστε να καταστρέψει τις εγκαταστάσεις στην Πίκαξ Μάουντεν, οι οποίες θεωρείται ότι προστατεύονται από διαδοχικά στρώματα γρανίτη, ή άλλες υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν.
Η MOAB περιγράφεται ως όπλο που προορίζεται κυρίως για ψυχολογικές επιχειρήσεις και την καταστροφή μεγάλων περιοχών, όχι ως πυρομαχικό σχεδιασμένο για βαθιά διείσδυση. Επομένως, σε περίπτωση χρήσης της, οι καταστροφικές συνέπειες θα ήταν πιθανότατα εντονότερες στην επιφάνεια και όχι σε εγκαταστάσεις που βρίσκονται βαθιά στο υπέδαφος.
Επιπλέον, η τεράστια ακτίνα έκρηξής της θα δημιουργούσε σοβαρές ανησυχίες για τον κίνδυνο απωλειών μεταξύ των αμάχων, ιδιαίτερα εάν οι στόχοι βρίσκονταν κοντά σε κατοικημένες περιοχές ή εγκαταστάσεις χωρίς στρατιωτικό χαρακτήρα.
Το ενδεχόμενο ψυχολογικής πίεσης στην Τεχεράνη
Παρά τις αμφιβολίες για τη στρατιωτική αποτελεσματικότητα της MOAB, ο Τραμπ θα μπορούσε να επιλέξει τη χρήση της ως μέσου ψυχολογικής πίεσης. Το ενδεχόμενο εξετάζεται σε μια περίοδο κατά την οποία το ιρανικό καθεστώς εμφανίζεται αποφασισμένο να διατηρήσει τη στάση του και απρόθυμο να υποχωρήσει στις διπλωματικές απαιτήσεις της Ουάσιγκτον.
Η ανάπτυξη του συγκεκριμένου όπλου θεωρείται απίθανο να εξαναγκάσει το Ιράν σε συνθηκολόγηση ή να εξασφαλίσει μια στρατηγική στρατιωτική νίκη. Θα μπορούσε, ωστόσο, να προσφέρει στον Αμερικανό πρόεδρο μια επιπλέον επιλογή, χωρίς να απαιτείται άμεσα η επανέναρξη των εκτεταμένων πολεμικών επιχειρήσεων, με στόχο να μεταβληθεί η υφιστάμενη κατάσταση.
Πολλοί στην αμερικανική κυβέρνηση, αλλά και αναλυτές εκτός αυτής, εκτιμούν ότι η αποφασιστική ήττα του Ιράν θα απαιτούσε μια μεγάλης κλίμακας επιχείρηση με τη συμμετοχή χερσαίων δυνάμεων. Μια τέτοια επιλογή θα μπορούσε να κοστίσει τη ζωή σε χιλιάδες Αμερικανούς στρατιώτες. Το Πεντάγωνο εξετάζει όλα τα πιθανά σενάρια και έχει καταρτίσει σχετικά σχέδια, ωστόσο μέχρι στιγμής δεν υπάρχει κυβερνητική υποστήριξη για μια τόσο δραστική ενέργεια.
Ο Τραμπ έχει δείξει ότι δεν επιθυμεί ιδιαίτερα την ανάπτυξη αμερικανικών χερσαίων δυνάμεων στο Ιράν. Την ίδια στιγμή, όμως, η επιθυμία του να τερματίσει τον πόλεμο το συντομότερο δυνατόν δημιουργεί ένα πολιτικό δίλημμα, καθώς δεν έχει καταφέρει να εξασφαλίσει διπλωματική συμφωνία που θα οδηγούσε στη λήξη της σύγκρουσης.
Αναζητείται μια «συμβολική» νίκη και προετοιμασία για πιθανά αντίποινα
Κορυφαία στελέχη της κυβέρνησης και στρατιωτικοί σχεδιαστές αναζητούν εδώ και εβδομάδες μια διέξοδο από τον πόλεμο που θα μπορούσε να προσφέρει στον Τραμπ τουλάχιστον μια «συμβολική» νίκη, την οποία θα ήταν σε θέση να παρουσιάσει στους Αμερικανούς ως επιτυχία. Παράλληλα, επιδιώκεται να παραμείνει ανοιχτό το ενδεχόμενο διπλωματικής προόδου, με πρώτο πιθανό βήμα μια συμφωνία για το εκ νέου άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.
Στο πλαίσιο αυτό, έχουν εξεταστεί επιλογές που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως μια εντυπωσιακή στρατιωτική επίδειξη, δίνοντας στον Τραμπ τη δυνατότητα να αποχωρήσει από τη σύγκρουση ακόμα και αν τα πλήγματα δεν επιτύχουν τους αρχικούς στόχους που είχε επικαλεστεί για την έναρξη του πολέμου.
Παρά τη δημόσια δέσμευση του Αμερικανού προέδρου ότι θα αποφύγει νέα πλήγματα πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές, ο στρατός προετοιμάζεται ήδη για το ενδεχόμενο ιρανικών αντιποίνων, εφόσον δοθεί η σχετική εντολή.
Η επόμενη εναλλαγή των αμερικανικών στρατευμάτων που έχουν αναπτυχθεί στην περιοχή ευθύνης της CENTCOM αναμένεται να πραγματοποιηθεί μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Υπάρχει, ωστόσο, το ενδεχόμενο ορισμένα από τα στελέχη που θα αποχωρήσουν να μην αντικατασταθούν από νέο προσωπικό.
Πεντάγωνο
Η αμερικανική κυβέρνηση δεν έχει επιβεβαιώσει την ύπαρξη συγκεκριμένων σχεδίων για τη χρήση της MOAB. Η επίσημη θέση του Λευκού Οίκου είναι ότι όλες οι επιλογές παραμένουν διαθέσιμες, προκειμένου να αποτραπεί η απόκτηση πυρηνικού όπλου από το Ιράν. Αντίστοιχα, το Πεντάγωνο υπογραμμίζει ότι καταρτίζει σχέδια για ένα ευρύ φάσμα επιχειρησιακών σεναρίων, ώστε να εφαρμόζει τις κατευθύνσεις της πολιτικής ηγεσίας και να διασφαλίζει την επιτυχία των αποστολών σε κάθε επιχειρησιακό περιβάλλον.
Η πρώτη χρήση της «μητέρας όλων των βομβών» στο Αφγανιστάν
Η MOAB αναπτύχθηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράκ και αποτελεί βόμβα αεροεκρηκτικού τύπου, η οποία εκρήγνυται πριν προσκρούσει στο έδαφος, δημιουργώντας ένα τεράστιο ωστικό κύμα προς όλες τις κατευθύνσεις.
Κατά το τελικό στάδιο των δοκιμών της, το 2003, στρατιωτικοί αξιωματούχοι είχαν εκτιμήσει ότι το όπλο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί κυρίως για ψυχολογικές επιχειρήσεις. Η προσδοκία ήταν ότι μια τόσο ισχυρή έκρηξη θα προκαλούσε σοκ στις ιρακινές δυνάμεις και θα τις ωθούσε είτε να παραδοθούν είτε να αποφύγουν τη μάχη.
Ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε τη χρήση της εναντίον μεγάλων συγκεντρώσεων στρατευμάτων και στρατιωτικού εξοπλισμού, καθώς και οχυρωμένων καταφυγίων πάνω από το έδαφος. Αργότερα, το εύρος των πιθανών στόχων διευρύνθηκε ώστε να περιλαμβάνει εγκαταστάσεις κάτω από λιγότερο συμπαγείς επιφάνειες, όπως σπηλιές και σήραγγες.
Ο Τραμπ έγινε ο πρώτος Αμερικανός πρόεδρος που έδωσε εντολή για τη χρήση της MOAB. Το 2017, κατά την πρώτη του θητεία, ενέκρινε τη ρίψη της εναντίον θέσεων του Ισλαμικού Κράτους στο Αφγανιστάν.
Στόχος ήταν ένα δίκτυο οχυρωμένων υπόγειων σηράγγων που χρησιμοποιούσε η οργάνωση για να οργανώνει επιθέσεις εναντίον κυβερνητικών δυνάμεων. Σύμφωνα με Αφγανούς αξιωματούχους, από το πλήγμα σκοτώθηκαν 36 μαχητές του Ισλαμικού Κράτους. Η έκρηξη κατέστρεψε τρεις υπόγειες σήραγγες, καθώς και όπλα και πυρομαχικά, ενώ δεν υπήρξαν απώλειες αμάχων, σύμφωνα με τις τότε ανακοινώσεις Αφγανών και Αμερικανών αξιωματούχων.
Η επίθεση αποτέλεσε σημαντική αλλαγή στάσης για τον Τραμπ, ο οποίος κατά την πρώτη προεκλογική του εκστρατεία είχε υποστηρίξει μια απομονωτιστική εξωτερική πολιτική με σύνθημα «Πρώτα η Αμερική».
Μετά το πλήγμα του 2017, Αμερικανοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι κλήθηκαν να απαντήσουν κατά πόσο ήταν αναγκαία η χρήση μιας βόμβας βάρους 21.600 λιβρών για τον συγκεκριμένο στόχο. Αντίστοιχα ερωτήματα αναμένεται να προκύψουν εάν η MOAB χρησιμοποιηθεί εναντίον του Ιράν.
