Λίγα 24ωρα πριν από τις πιο κρίσιμες βουλευτικές εκλογές στη Σερβία, ένα ορμητικό, αδιαμόρφωτο φοιτητικό κίνημα κατάφερε να συγκεντρώσει 150.000 πολίτες στους δρόμους της πρωτεύουσας, μετατρέποντας την οργή για τη διαφθορά σε μια ιστορική πολιτική πρόκληση που υπόσχεται να ταρακουνήσει ολόκληρη την Ευρώπη.
Οι φοιτητές, υποστηρικτές του αντιπολιτευόμενου φοιτητικού κινήματος της Σερβίας συγκεντρώθηκαν στο κέντρο του Βελιγραδίου την Πέμπτη, επιδιώκοντας να εκδιώξουν το κόμμα του βετεράνου ηγέτη Αλεξάνταρ Βούτσιτς στις κρίσιμες βουλευτικές εκλογές αυτό το Σαββατοκύριακο.
Η Φοιτητική Λίστα, ένα κίνημα χωρίς αρχηγό, υποστηριζόμενο από φοιτητές, θέλει να τερματίσει την 14χρονη διακυβέρνηση του δεξιού λαϊκιστικού Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος (SNS) του Βούτσιτς στις εκλογές της Κυριακής.
Πολίτες στο πλευρό των φοιτητών
Ομάδες της κοινωνίας των πολιτών έχουν δηλώσει ότι η εκστρατεία έχει αμαυρωθεί από εκφοβισμό, συλλήψεις και κατάχρηση δημόσιων πόρων.
«Ήρθα να υποστηρίξω τη Φοιτητική Λίστα επειδή οι νέοι μου έδωσαν επιτέλους ελπίδα ότι είναι δυνατόν να ζήσω σε μια φυσιολογική χώρα», δήλωσε η 47χρονη Μαρίγια Νεδέλικοβιτς Ράντιτς καθώς έφτασε για τη φοιτητική συγκέντρωση.
«Πραγματικά, για πρώτη φορά στη ζωή μου, πιστεύω ότι είναι δυνατό».
Η ψηφοφορία της Κυριακής έρχεται μετά από σχεδόν δύο χρόνια διαμαρτυριών υπό την ηγεσία φοιτητών, οι οποίες πυροδοτήθηκαν από την κατάρρευση ενός στεγάστρου στον πρόσφατα ανακαινισμένο σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ το 2024 (αντίστοιχα Τέμπη), η οποία στοίχισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους.
Η τραγωδία, η οποία αποδίδεται ευρέως στη διαφθορά, πυροδότησε μερικές από τις μεγαλύτερες διαμαρτυρίες στη Σερβία από την πτώση του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς το 2000.
Το κίνημα κατά της διαφθοράς, με επικεφαλής φοιτητές, μετατράπηκε σε χιονοστιβάδα από τα αιτήματα για διαφανή διερεύνηση της τραγωδίας σε αιτήματα για πρόωρες εκλογές.
Κουνώντας σημαίες με το σύνθημα «Οι φοιτητές κερδίζουν», φωνάζοντας και σφυρίζοντας, οι φοιτητές και οι υποστηρικτές τους παρέλασαν στο Βελιγράδι προτού συγκεντρωθούν στην πλατεία Σλάβια, τον τόπο μερικών από τις μεγαλύτερες διαμαρτυρίες τους.
Στόχος ο Βούτσιτς
Το Αρχείο Δημόσιων Συγκεντρώσεων, μια ανεξάρτητη ομάδα παρακολούθησης πλήθους, εκτίμησε σύμφωνα με τον Guardian, ότι περίπου 150.000 άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στη συγκέντρωση.
«Βάζουμε τέλος σε 14 χρόνια ταπείνωσης, χάους και προδοσίας, και σε δεκαετίες που θέταμε τα προσωπικά και κομματικά συμφέροντα πάνω από τα δικά σας», δήλωσε ο καθηγητής πανεπιστημίου Γιούγκοσλαβ Γκάσιτς – ένας από τους 250 υποψηφίους στη Φοιτητική Λίστα – στο πλήθος, το οποίο φώναζε «Νίκη, νίκη!».
«Αξίζετε κάτι καλύτερο και εμείς ξέρουμε πώς να το προσφέρουμε. Οι μαθητές κερδίζουν!»
Ο Βούτσιτς κυριαρχεί στην σερβική πολιτική σκηνή για πάνω από μια δεκαετία, υπηρετώντας είτε ως πρωθυπουργός είτε ως πρόεδρος.
«Προσπάθησαν να καταστρέψουν το κράτος μας»
Εν μέσω αυξανόμενης πίεσης, ο Βούτσιτς ανακοίνωσε τις πρόωρες εκλογές τον περασμένο μήνα, θέτοντας τη μεγαλύτερη εκλογική του πρόκληση από τότε που το κόμμα του ανέλαβε την εξουσία το 2012.
Ο Βούτσιτς, ο οποίος απευθύνθηκε σε υποστηρικτές του σε ένα αθλητικό κέντρο στην πρωτεύουσα την Πέμπτη, κατηγορεί τακτικά το φοιτητικό κίνημα ως απόπειρα πραξικοπήματος χρηματοδοτούμενη από το εξωτερικό.
«Ας μην ξεχνάμε ποτέ πώς προσπάθησαν να καταστρέψουν το κράτος μας. Ας το προστατεύουμε και ας το υπερασπιζόμαστε πάντα», δήλωσε ο 56χρονος, ο οποίος παραιτήθηκε για να διεκδικήσει την πρωθυπουργία.
«Ας βγούμε έξω και ας τους νικήσουμε! Ας τους νικήσουμε αποφασιστικά!» είπε προτού λευκή ταινία με αυτοκόλλητα και μπαλόνια κατακλύσουν το πλήθος.
Οι δημοσκοπήσεις
Πολλοί από τους 250 υποψηφίους της Φοιτητικής Λίστας που διεκδικούν τις 250 έδρες του κοινοβουλίου προέρχονται από τον ακαδημαϊκό χώρο ή είναι σκόπιμα πολιτικά αουτσάιντερ.
Το κίνημα έχει μια ευρεία πλατφόρμα, αλλά στον πυρήνα του βρίσκεται η δέσμευση για την καταπολέμηση της διαφθοράς.
Η Σερβία δεν διαθέτει αξιόπιστες ανεξάρτητες δημοσκοπήσεις και οι έρευνες έχουν δώσει πολύ διαφορετικά αποτελέσματα.
Ημέρες πριν από την ψηφοφορία, ομάδες της σερβικής κοινωνίας των πολιτών προειδοποίησαν ότι δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για «ελεύθερες και δίκαιες εκλογές».
Την Τετάρτη, οι εισαγγελείς του Βελιγραδίου ανέκριναν έξι άτομα που συνελήφθησαν ως ύποπτα για σχεδιασμό «βίας, ταραχών και επιθέσεων» την ημέρα των εκλογών.
Οι αναφορές για απειλές και εκφοβισμό που στοχεύουν φοιτητές διαδηλωτές έχουν αυξηθεί τους τελευταίους μήνες, αλλά οι συγκεντρώσεις τους παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό ειρηνικές από τότε που ξεκίνησαν.
