Η ανάλυση στο θέμα των ανταποδοτικών τελών του Αντιδημάρχου Χρήστου Καλλιαντάση με αρμοδιότητες σε θέματα Προϋπολογισμού,Λογιστηρίου και Προμηθειών, Εσόδων και Περιουσίας
Μύθοι και αλήθειες για την αύξηση των τελών…
Έχοντας περάσει 2 24ωρα από το ΔΣ της 21ης Ιανουαρίου στο οποίο συζητήθηκε η αύξηση τελών καθαριότητας και ηλεκτροφωτισμού και έχοντας συγκεντρώσει μεγάλο μέρος απόψεων και αντιδράσεων που εκφράστηκαν είτε στο ΔΣ είτε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είτε δια ζώσης, αντιλαμβάνομαι ότι υπάρχει επιτακτική ανάγκη περαιτέρω επεξήγησης της απόφασης αυτής, πέραν των όσων εξηγήσεων δόθηκαν στο ΔΣ.
Θα ζητήσω συγνώμη προκαταβολικά καθώς το κείμενο μου θα είναι ιδιαίτερα μακροσκελές, αλλά πλήρως επεξηγηματικό για όποιον θέλει να καταλάβει τους λόγους αύξησης και την ουσία της διαχείρισης των τελών. Για τους υπόλοιπους που απλά βρήκαν ως ευκαιρία τη συγκεκριμένη απόφαση για να δικαιολογήσουν την παρουσία τους στα συλλογικά όργανα του δήμου, μην μπουν καν στον κόπο να το διαβάσουν γιατί θα είναι χάσιμο χρόνου.
Τι είναι τα τέλη καθαριότητας και ηλεκτροφωτισμού και ποιος ο ρόλος τους…
Για να καταλάβουμε τον ρόλο των τελών καθαριότητας και ηλεκτροφωτισμού, θα πρέπει να ξεκινήσουμε με τη δομή λειτουργίας του δήμου. Ως γνωστών, ο δήμος απαρτίζεται από υπηρεσίες (Οικονομικών, Τεχνικών Έργων, Περιβάλλοντος – Καθαριότητας και Ηλεκτροφωτισμού κτλ.). Όλες οι υπηρεσίες χρηματοδοτούνται από τον κεντρικό προϋπολογισμό του δήμου. Στην περίπτωση της υπηρεσίας Περιβάλλοντος Καθαριότητας Ηλεκτροφωτισμού, ο νόμος επιβάλλει να υπάρχει ένας ξεχωριστός κουμπαράς (ένας μίνι προϋπολογισμός δηλαδή που αφορά αποκλειστικά τη συγκεκριμένη υπηρεσία και είναι μέρος του κεντρικού προϋπολογισμού του δήμου), ο οποίος υπόκειται σε κάποιους συγκεκριμένους κανόνες. Κάποιοι από τους βασικούς είναι:
1. Ο “κουμπαράς” αυτός θα πρέπει να είναι ισοσκελισμένος. Τι εννοούμε ισοσκελισμένος; Θα πρέπει τα έξοδα που έχουν προβλεφθεί για την υπηρεσία καθαριότητας για τη χρονιά που έρχεται, να είναι ακριβώς “ίσα” με τα έσοδα τα οποία προβλέπονται να εισπραχθούν συν το ταμειακό υπόλοιπο (αν υπάρχει) από τα αντίστοιχα έσοδα-έξοδα της προηγούμενης χρονιάς. Ουσιαστικά δηλαδή, να διασφαλίζεται εμπράκτως ότι υπάρχουν τα χρήματα ώστε να πληρωθούν οι δαπάνες που έχουν προβλεφθεί και ότι δεν προϋπολογίζουμε στον “αέρα”.
2. Τα έσοδα που αναμένεται να προκύψουν από την υπηρεσία καθαριότητας, χρησιμοποιούνται ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ για κάλυψη δαπανών που αφορούν την υπηρεσία καθαριότητας. Είναι δηλαδή ΑΝΤΑΠΟΔΟΤΙΚΑ. Αν υποθέσουμε λοιπόν ότι το 2026 θα εισπράξουμε 3.000.000€, τα χρήματα αυτά θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για κάλυψη δαπανών της συγκεκριμένης υπηρεσίας ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ. Και ότι περισσέψει (ταμειακό υπόλοιπο) χρησιμοποιείται για να καλυφθούν έξοδα της επόμενης χρονιάς ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ και πάλι της υπηρεσίας καθαριότητας. Και να θέλαμε λοιπόν να χρησιμοποιήσουμε αλλού αυτό το πλεόνασμα (αν προκύψει), μας το απαγορεύει ο νόμος.
3. Το προσωπικό που απασχολείται στην υπηρεσία καθαριότητας, λογίζεται ως δαπάνη της υπηρεσίας καθαριότητας και πληρώνεται από τον “κουμπαρά” της υπηρεσίας καθαριότητας. Τι σημαίνει πρακτικά αυτό; Ότι εάν ο δήμος αιτηθεί επιπλέον προσωπικό για τη συγκεκριμένη υπηρεσία και εγκριθεί το αίτημά του από το Υπουργείο Εσωτερικών, θα πρέπει όπως σε όλες τις άλλες δαπάνες της συγκεκριμένης υπηρεσίας, να έχει εξασφαλίσει χρήματα να το πληρώσει. Πως εξασφαλίζει τα χρήματα να το πληρώσει; Είτε αυξάνοντας τα έσοδα της υπηρεσίας, είτε μειώνοντας κάποια άλλα έξοδα ώστε ο κουμπαράς αυτός να παραμένει ισοσκελισμένος.
Τι ρόλο παίζουν τα τέλη καθαριότητας σε αυτόν τον “κουμπαρά”; Είναι η βασική πηγή της στήλης των εσόδων. Για την ακρίβεια αποτελούν σχεδόν το 85% των εσόδων της υπηρεσίας καθαριότητας ώστε να καλυφθούν οι αντίστοιχες δαπάνες της υπηρεσίας, με το υπόλοιπο 15% να αποτελείται κυρίως από χρηματικό υπόλοιπο προηγούμενη χρονιάς, χρηματοδοτήσεις και προγραμματικές συμβάσεις με άλλους φορείς. Για να συνοψίσουμε λοιπόν ως εδώ, θα πρέπει να καταλήξουμε ότι ο “κουμπαράς” αυτός είναι μία ισοσκελισμένη εξίσωση, στην οποία το ένα μέλος είναι τα έσοδα της υπηρεσίας με ναυαρχίδα τα τέλη και το άλλο μέλος είναι τα έξοδα της υπηρεσίας προκειμένου να λειτουργήσει.
Πως προέκυψε η αύξηση στο δήμο Λεβαδέων…
Πάμε τώρα στο πρακτικό κομμάτι και τι ήταν αυτό που οδήγησε στην αύξηση των τελών. Αν υποθέσουμε ότι δεν θα προχωρούσαμε σε αύξηση των τελών, θα πρέπει να υποθέσουμε ότι τα έσοδα από τα τέλη για το 2026 θα ήταν τα ίδια με αυτά του 2025. Δηλαδή, 2.641.774,77 € από τη ναυαρχίδα που είναι τα τέλη (όσα και το 2025), 528.177,71€ που αναμένεται να είναι το χρηματικό υπόλοιπο από τη χρήση του 2025 και 79.637,13€ που προέρχονται από τις άλλες πηγές εσόδων. Σύνολο 3.249.589,48€. Αυτό είναι το πρώτο σκέλος της εξίσωσης. Πάμε στο δεύτερο που αφορά τις δαπάνες. Οι δαπάνες που προϋπολογίζονται για την υπηρεσία καθαριότητας το 2026, είναι αυξημένες σε σχέση με το 2025 και ανέρχονται στα 3.716.442,09€. Κάνοντας μία αφαίρεση των εξόδων από τα έσοδα, προκύπτει έλλειμμα 466.852,61€. Άρα η εξίσωση γέρνει προς τα έξοδα. Για να την ισορροπήσουμε θα πρέπει ή να αφαιρέσουμε έξοδα ή να προσθέσουμε έσοδα. Δεδομένου ότι η συντριπτική πλειοψηφία της αύξησης των εξόδων, είναι αποτέλεσμα εισηγήσεων των υπηρεσιών και παραμένουν ανελαστικά (δεν αλλάζουν με πρωτοβουλία της οικονομικής υπηρεσίας), αναπόφευκτα σύμφωνα με τη δική μας εισήγηση έπρεπε να αυξηθούν τα έσοδα και κατά συνέπεια τα τέλη. Προκειμένου να εισπράξουμε πραγματικό χρήμα 466.852.48€ από την αύξηση των τελών ώστε να καλύψουμε το έλλειμμα θα έπρεπε τα τέλη να αυξηθούν μεσοσταθμικά 17,67%. Στον προϋπολογισμό εσόδων όμως δεν μπορείς να εντάξεις ότι νούμερο θες καθώς υπάρχει το ιστορικό της εισπραξημότητας που ορίζει η ΚΥΑ 41522/2025 σχετικά με τη σύνταξη του προϋπολογισμού. Σύμφωνα με αυτή την ΚΥΑ, προκειμένου ο καθένας να μη γράφει στον προϋπολογισμό ότι νούμερο τον βολεύει ώστε να ισοσκελίσει και προκειμένου ο προϋπολογισμός να έχει πραγματική βάση, εξετάζεται το ποσό των εσόδων που βεβαιώθηκε την προηγούμενη χρονιά σε σχέση με το ποσό που εισπράχθηκε. Το 2025 τα έσοδα που βεβαιώθηκαν ήταν 3.198.176,05€ και εισπράχθηκαν 2.564.446,44€. Δηλαδή εισπράξαμε το 80,18% των όσων βεβαιώσαμε. Επομένως το 2026, προκειμένου να εισπράξουμε 466.852,61€, θα πρέπει να βεβαιώσουμε και κατεπεκταση να εγγράψουμε στον προϋπολογισμό 466.852,16 / 0,8018 = 582.255,53€. Το ποσό αυτό για να εγγραφεί στα έσοδα του προϋπολογισμού (“κουμπαρά”) απαιτεί αύξηση τελών της τάξης του 22,04% (έτσι προκύπτει και το 0,04%, απαντώντας σε ένα σχόλιο στο ΦΒ στο οποίο ο κύριος με αποκαλούσε ειρωνικά φωστήρα γιατί η αύξηση δεν ήταν στρογγυλό νούμερο).
Πόσο είναι όμως αυτή η αύξηση στην τσέπη του πολίτη σε πραγματικό χρήμα;
Θα δούμε ενδεικτικά την περίπτωση της Λιβαδειάς που καταλαμβάνει και τα περισσότερα τ.μ. σε όλες τις κατηγορίες. Οι συντελεστές των τελών πριν την αύξηση ήταν 1,23€ ανά τμ ετησίως για τις οικίες. Δηλαδή, για κάποιον που έχει σπίτι 100 τμ, πλήρωνε μέχρι πέρυσι 123€ τέλη καθαριότητας και ηλεκτροφωτισμού. Μετά την αύξηση “φωτιά” όπως διάβασα σε τοπικό μέσο, θα κληθεί να πληρώνει 143€. Δηλαδή κάποιος που έχει σπίτι 100 τμ θα κληθεί να πληρώσει 20€ το χρόνο παραπάνω σε τέλη. 1,6€ παραπάνω το μήνα!
Επειδή όμως και το τελευταίο Σεντ του καθενός μετράει και όλα είναι σχετικά στην οικονομία, μεγάλη σημασία έχει να δούμε ποιες δαπάνες πυροδότησαν αυτή την αύξηση και τι ανταποδοτικό επιστρέφει στον πολίτη με 1,6€ επιπλέον το μήνα:
1) 380.932,22€ αμοιβές προσωπικού που αφορά: α) μισθοδοσία 12 επιπλέον δεσμευμένων θέσεων μόνιμων υπαλλήλων στην καθαριότητα (συνοδοί απορριμματοφόρου, εργάτες καθαριότητας και οδηγοί), εκ των οποίων οι 3 έχουν ήδη ανακοινωθεί ονομαστικά και αναμένεται να αναλάβουν άμεσα καθήκοντα. β) 6 συμπολίτες μας που εργάζονται στην καθαριότητα με το πρόγραμμα 55+ και μέχρι πρότινος πληρώνονταν από την υπηρεσία Κοινωνικής Προστασίας ως ωφελούμενοι, πλέον επιβάλλεται να πληρώνονται από την υπηρεσία που απασχολούνται. Δηλαδή από την υπηρεσία καθαριότητας και ως εκ τούτου από τον “κουμπαρά”! γ) 8 επιπλέον άτομα που με χρήση 2μηνων συμβάσεων θα καλύπτουν το κενό των 8μηνων συμβασιούχων που προκύπτει όταν λήγουν οι 8μηνες συμβάσεις, μέχρι να έρθουν οι καινούριες.
2) 48.000€ πρόβλεψη για αύξηση τιμής ρεύματος κοινόχρηστων χώρων λαμβάνοντας υπόψη τη γενική γεωπολιτική αστάθεια
3) 32.000€ σε έργα που αφορούν κυρίως επεκτάσεις ηλεκτροφωτισμού που αποτελεί πάγιο αίτημα μεγάλης μερίδας συμπολιτών σε όλο το δήμο.
4) 35.000€ από έσοδα που θα χαθούν καθώς για πρώτη φορά ανεβάζουμε τα κατώτερα όρια εισοδηματικών κριτηρίων ευπαθών ομάδων στα όρια που ορίζει η ΕΛΣΤΑΤ (περίπου 3 με 4 φορές πάνω από αυτά που είχε ο δήμος), ώστε να αποτυπώνεται η πραγματικότητα και να εντάσσονται όλοι όσοι ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες και μαζί με τους τρίτεκνους και τους πολύτεκνους, τους απαλλάσσουμε πλήρως από καταβολή τελών.
Τι λέει η εναλλακτική πρόταση της Συμφωνίας Προοπτικής;
Και σε αυτό το σημείο έρχεται η πολυσυζητημένη εναλλακτική πρόταση του κ. Ταγκαλέγκα. Τι λέει αυτή η πρόταση; Κάτι πάρα πολύ απλό που απορώ κι εγώ ο ίδιος τόσο καιρό που προσπαθούμε να ισοσκελίσουμε τα τέλη πως δεν το σκεφτήκαμε!;!;! Να μην προχωρήσουμε στις δαπάνες που προανέφερα ώστε να μην απαιτείται αύξηση τελών! Κοινώς αν αγχώνεστε, απλά σταματήστε να αγχώνεστε! Αυτή ήταν η εναλλακτική πρόταση.
Παρόλα αυτά, αντιμετωπίσαμε με σοβαρότητα την κατάσταση και ειλικρινά θεωρώ ότι κινήσεις σαν και αυτή προωθούν τον διάλογο και τη γόνιμη αντιπολίτευση, άσχετα το πως καταλήξαμε στο ΔΣ, και γι αυτό εγώ θα το πάω και ένα βήμα παρακάτω, και θα πω ότι για τις δαπάνες 2, 3 και 4 που προανέφερα, δεν απαιτείται αύξηση τελών. θα μπορούσαν να καλυφθούν και χωρίς την αύξηση. Το προσωπικό όμως των 12 μόνιμων υπαλλήλων να μην το πάρουμε; Προσλήψεις ζητάμε και έλλειψη προσωπικού επικαλούμαστε χρόνια τώρα.. τώρα που το προσωπικό είναι έξω από την πόρτα μας και τη χτυπάει, θα την ανοίξουμε την πόρτα; Αυτή ήταν η ερώτηση που απεύθυνα στον κ. Ταγκαλέγκα στο ΔΣ επί της εναλλακτικής του πρότασης, για να πάρω μια γενική και πρόχειρη αερολογία ως απάντηση, ότι δε ξέρουμε αν θα έρθει φέτος το προσωπικό και δεν πρέπει να δεσμεύσουμε χρήματα, δίνοντας μου ευθαρσώς την απάντηση ότι δεν έχει προβλέψει τίποτα για τις επιπλέον θέσεις εργασίας των μονίμων. Και σε αυτό το σημείο θα έρθω για πρώτη φορά να διορθώσω τον κ. Ταγκαλέγκα και να πω ότι όταν υπάρχουν δεσμευμένες θέσεις προσωπικού, ακόμα και αν δεν έχει έρθει ακόμη θα πρέπει η μισθοδοσία τους να υπάρχει στον προϋπολογισμό. Στέλνουμε βεβαίωση πιστώσεων του προϋπολογισμού στο Υπουργείο. Είναι βασική προϋπόθεση προκειμένου να ολοκληρωθεί μια πρόσληψη. Κάτι το οποίο επιβεβαιώνεται και από το email της Διευθύντριας Διοικητικών Υπηρεσιών προς την τότε Διευθύντρια Οικονομικών Υπηρεσιών στις 18/11/2025 σύμφωνα με το οποίο η πρώτη ζητάει από τη δεύτερη να προβλεφθούν στον προϋπολογισμό του 2026 όλες οι δεσμευμένες θέσεις για τον Δήμο Λεβαδέων πλην αυτών που είναι δεσμευμένες λόγω ύπαρξης προσωποπαγούς θέσης
Σύμφωνα με την εναλλακτική εισήγηση του κ. Ταγκαλέγκα, δεν προβλέπονται πουθενά οι θέσεις αυτές που αυξάνουν τα έξοδα της υπηρεσίας καθαριότητας κατά 380.000€ περίπου. Δεν παρέλειψε δε να μας ενημερώσει, ότι έχει προβλέψει 7.000€ παραπάνω στα έξοδα μισθοδοσίας μη τυχόν χρειαστούμε κάτι…
Επομένως, το ερώτημα της αύξησης ή μη των τελών μεταφράζεται στο ερώτημα αν παίρνουμε ή δεν παίρνουμε το επιπλέον προσωπικό.
Κεφάλαιο Λαϊκή Συσπείρωση!
Κι εδώ έρχεται η πρόταση της Λαϊκής Συσπείρωσης, η οποία μας απάντησε ότι το θέλει το προσωπικό, αλλά ταυτόχρονα προτείνει μείωση 20% τελών στις κατοικίες και στις επιχειρήσεις. Χωρίς καμία άλλη τεκμηρίωση, χωρίς οικονομική εισήγηση, χωρίς να μας πει από που θα βρει τα λεφτά να πληρώσει το προσωπικό αλλά και από που θα βρει τα λεφτά να αντισταθμίσει την απώλεια εσόδων από τη μείωση. Είπε κάτι γιατί κάτι έπρεπε να πει. Χωρίς καμία σοβαρότητα και χωρίς καμία βάση στην πραγματικότητα. Και όταν τόλμησα να πω ότι η πρόταση είναι ανεδαφική, δέχτηκα επίθεση με χυδαίες ύβρεις τόσο εγώ όσο και η οικογένειά μου από τον πολιτικά ανύπαρκτο Αρκουμάνη απρόκλητα και εκτός μικροφώνου. Λογικά το να προκαλέσει την έκρηξη και την βίαιη αντίδρασή μου δημοσίως ήταν το τελευταίο του όπλο προκειμένου να δικαιολογήσει τον χώρο που καταλαμβάνει στα δημοτικά συμβούλια τα τελευταία χρόνια καπηλευόμενος την ψήφο των δημοτών για να γίνεται φερέφωνο του Περισσού αδιαφορώντας πλήρως για σοβαρά ζητήματα των δημοτών που τον επέλεξαν.
Συμπέρασμα…
Όποιος κατάφερε να διαβάσει μέχρι εδώ, θα έχει καταλάβει το μέγεθος της μπαρουφολογίας που έχει γραφτεί και έχει ειπωθεί τις 2 αυτές ημέρες για τα τέλη. Τα τέλη καθαριότητας δεν είναι φοροεισπρακτικό μέσο. Είναι ανταποδοτικό τέλος. Επιστρέφει στον πολίτη. Επίσης κανείς δήμαρχος δεν μπορεί να δεσμευτεί ότι δεν θα αυξήσει τέλη. Γιατί πολύ απλά τα τέλη είναι προϊόν το οποίο χρησιμοποιείται για ισοσκελισμό προϋπολογισμού και μάλιστα με βαρύτητα 85%. Αν αυξηθούν οι δαπάνες θα πρέπει να αυξηθούν τα τέλη. Αντίστοιχα αν η αύξηση τελών επιφέρει μεγαλύτερο πλεόνασμα τα τέλη θα πρέπει να μειωθούν. Δεν έχουν καμία σχέση με τα τέλη τραπεζοκαθισμάτων όπως κάποιοι πολιτικοί φωστήρες έσπευσαν να παρομοιάσουν αποκαλύπτοντας την άγνοιά τους. Τα τέλη τραπεζοκαθισμάτων αναπροσαρμόζονται όπως τα ενοίκια. Δεν αυξάνονται. Τα τέλη καθαριότητας όμως έχουν δυναμικά χαρακτηριστικά. Σε περίπτωση αύξησης δαπανών ενδέχεται να αυξηθούν και τα τέλη. Σχετικά με τον δήμο Πατρέων που παίζει στα διάφορα τοπικά σάιτ, το γεγονός ότι ο συντελεστής κατοικίας στην πάτρα είναι 1€, από μόνο του δεν λέει απολύτως τίποτα γιατί δεν έχουμε εικόνα του συνολικού “κουμπαρά” του δήμου Πατρέων στην υπηρεσία καθαριότητας. Αν αυτοί που το επικαλούνται, ενδιαφέρονταν πραγματικά, θα έπρεπε να έρθουν με μια ολοκληρωμένη πρόταση βασισμένη στο μοντέλο λειτουργίας του δήμου Πατρέων το οποίο εμείς δεν θα είχαμε καμία αντίρρηση να συζητήσουμε και να προσαρμόσουμε στο βαθμό που είναι εφικτό. Επίσης μια διόρθωση που αφορά τον κ. Ταγκαλλέγκα και την ανάρτησή του, είναι ότι στον προϋπολογισμό της υπηρεσίας καθαριότητας (“κουμπαράς”), το πλεόνασμα που δημιουργείται κάθε χρόνο όπως γράφει, δε συσσωρεύεται, αντιθέτως χρησιμοποιείται την επόμενη χρονιά για να ισοσκελιστεί ο προϋπολογισμός με την ελπίδα ότι να επιτευχθεί πάλι πλεόνασμα την επόμενη χρονιά και να αποφευχθεί εκ νέου αύξηση τελών.
Συνοψίζοντας θα ήθελα να ζητήσω συγνώμη αν κούρασα. Ελπίζω να βοήθησα στην κατανόηση της απόφασης της δημοτικής αρχής αν και τα περισσότερα από αυτά που γράφω ειπώθηκαν στο δημοτικό συμβούλιο. Αυτή η δημοτική αρχή μάχεται στο πεδίο και απέχει πολύ από καλοχαιρετάκιδες πολιτικούς. Προκειμένου να ανταπεξέλθουμε θα χρειαστεί πολλές φορές να λάβουμε δύσκολες αποφάσεις οι οποίες πάντα θα είναι πλήρως τεκμηριωμένες και στο τέλος όπως όλοι θα κριθούμε κι εμείς εκ του αποτελέσματος. Αναφορικά με την εναλλακτική πρόταση που κατατέθηκε από την παράταξη του κ. Ταγκαλέγκα, άσχετα αν δεν έγινε αποδεκτή για τους λόγους που εξήγησα, είναι για μένα προσωπικά ένα βήμα προς τον γόνιμο διάλογο και εύχομαι στο μέλλον ο κ. Ταγκαλέγκας να αντιμετωπίζει τα σοβαρά ζητήματα με αυτόν τον τρόπο. Για την Λαϊκή Συσπείρωση και ειδικά για τον Αρκουμάνη, θα αρκεστώ στη λαϊκή ρήση που αποτυπώνει πλήρως τη στάση τους σε ένα ακόμη μείζον θέμα του δήμου: “Τρία π’λια κι ένα τσόνι” !
Χρήστος Καλλιαντάσης
Αντιδήμαρχος με αρμοδιότητες σε θέματα Προϋπολογισμού,
Λογιστηρίου και Προμηθειών, Εσόδων και Περιουσίας
