Αναδρομή στους αγώνες και τις απώλειες της ελληνικής Πρωτομαγιάς
Η πρώτη μέρα του Μαΐου, η Εργατική Πρωτομαγιά, έχει ταυτιστεί με τους αγώνες για τα εργασιακά δικαιώματα και αιτία είναι η γενική απεργία που κήρυξαν την 1η Μαΐου του 1886 οι εργάτες στο Σικάγο, καρδιά τότε της βιομηχανικής Αμερικής, που στοίχισε τη ζωή σε τουλάχιστον 16 διαδηλωτές και 7 αστυνομικούς. Στις συλλήψεις και τις δίκες που ακολούθησαν, τέσσερις εργάτες καταδικάστηκαν σε θάνατο, ενώ ένας αφαίρεσε τη ζωή του στη φυλακή.
Η εργατική Πρωτομαγιά καθιερώθηκε ως ημέρα γενικής απεργίας τρία χρόνια αργότερα – το 1889. Η επέτειος επικαιροποιείται έκτοτε με νέα αιτήματα και νέες διεκδικήσεις, χωρίς να λείπουν εκείνες οι φορές που ο κύκλος της εργατικής διαμαρτυρίας ανοίγει ξανά.
Στην Ελλάδα, με αίμα βάφτηκε η Πρωτομαγιά του 1924, όταν από τις συγκρούσεις στη συγκέντρωση, που διοργάνωσε μεσούντος του στρατιωτικού νόμου, το Εργατικό Κέντρο Αθήνας στην πλατεία του Δημοτικού Θεάτρου (σημερινή πλατεία Κοτζιά) έχασε τη ζωή του ο εργάτης Σωκράτης Παρασκευαΐδης και τραυματίστηκαν 17 άτομα.
Εξίσου αιματηρή ήταν και η Πρωτομαγιά του 1936 στη Θεσσαλονίκη, όπου στη μεγάλη διαδήλωση των καπνεργατών έχασαν τη ζωή τους 12 άτομα. Ανάμεσα στα θύματα ήταν ο Τάσος Τούσης. Ο θρήνος της μητέρας του πάνω από τη σορό του παιδιού της ενέπνευσε τον «Επιτάφιο» του Γιάννη Ρίτσου.
Η μαζική εκτέλεση στην Καισαριανή
Ήταν Πρωτομαγιά του 1944 όταν οι ναζί εκτέλεσαν 200 Έλληνες, πολιτικούς κρατούμενους, στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής σε αντίποινα για τον φόνο ενός Γερμανού υποστράτηγου από άνδρες της ΕΛΑΣ στους Μολάους της Λακωνίας.
Η διαταγή της εκτέλεσης δημοσιεύθηκε στον Τύπο στις 30 Απριλίου του 1944. «Την 27ην Απριλίου του 1944 κομμουνιστικαί συμμορίαι παρά τους Μολάους Λακωνίας, κατόπιν μιας εξ ενέδρας επιθέσεως εδολοφόνησαν ανάνδρως έναν Γερμανόν στρατηγό και τρεις συνοδούς του. Πολλοί Γερμανοί στρατιώται ετραυματίστησαν. Ως αντίποινα διατάχθηκε: Ο τυφεκισμός 200 κομμουνιστών την 1.5.1944» ανέφερε η διαταγή μεταξύ άλλων.
Το συγκλονιστικό ντοκουμέντο από την στιγμή της εκτέλεσης στην Καισαριανή
Το ελληνικό κράτος πρόσφατα απόκτησε τα φωτογραφικά ντοκουμέντα από την εκτέλεση, που δημοπράτης δοκίμασε να πουλήσει νωρίτερα σε διαδικτυακή πλατφόρμα. Οι εικόνες είναι συγκλονιστικές. Στον τοίχο της Καισαριανής 200 άνθρωποι στάθηκαν όρθιοι, κοιτώντας κατάματα τον θάνατο. Δεν δείλιασαν, δεν έκλαψαν, παρά μόνο κοιτούσαν τις κάνες που τους σημάδευαν. Η φωτογραφία – ντοκουμέντο από τη συλλογή Χόιερ είναι αδιάψευστος μάρτυρας και συντηρεί μία πολύτιμη ιστορική μνήμη.
Ο θάνατος του Αλέκου Παναγούλη
Είναι ξημερώματα της 1ης Μαΐου του 1976 όταν το αυτοκίνητο που οδηγεί ο Αλέκος Παναγούλης, κορυφαία φυσιογνωμία της αντίστασης κατά της Χούντας, ξεφεύγει από την πορεία του και καταλήγει σε κατάστημα. Βαριά τραυματισμένος, ο ίδιος θα αφήσει την τελευταία του πνοή λίγες ώρες αργότερα, δυο μήνες πριν συμπληρώσει τα 37 του χρόνια.
Ο Αλέκος Παναγούλης είχε κάνει απόπειρα δολοφονίας εναντίον του δικτάτορα Παπαδόπουλου
Ο θάνατός του συγκλονίζει το πανελλήνιο, ενώ αμέσως πολλοί κατανοούν πως δεν επρόκειτο για δυστύχημα αλλά για δολοφονία, πίσω από την οποία βρίσκονταν νοσταλγοί της δικτατορίας ή πρόσωπα που σχετίζονταν ποικιλοτρόπως με το καθεστώς. Ο θάνατός του εξάλλου σημειώθηκε λίγες ημέρες αφότου ο Παναγούλης, ως βουλευτής της Ένωσης Κέντρου, είχε δηλώσει πως είχε στην κατοχή του στοιχεία από τα αρχεία της ΕΣΑ που αποκάλυπταν την ταυτότητα συνεργατών της Χούντας.
